تحلیل بازنمایی شخصیت‌های زنانۀ دینی در اشعار جابر الجابری با تکیه بر نظریۀ ارتباطی رومن یاکوبسن(مطالعۀ موردی: حضرت زهرا(س) و حضرت زینب(س) )

نویسندگان

1 استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه رازی کرمانشاه، ایران.

2 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات عربی دانشگاه رازی کرمانشاه ایران.

3 استاد تمام گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه رازی کرمانشاه

4 استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه رازی کرمانشاه، ایران.

doi
10.22059/jwica.2024.381397.2072
چکیده

شخصیت‌های زنانۀ دینی از دیرباز تاکنون پیوسته از نمادهای ارزشمند و الهام‌بخش در ادبیات و فرهنگ شاعران معاصر عرب بشمار می‌روند. جابر الجابری(مدین الموسوی) شاعر معاصر عراقی است که با استفاده از میراث دینی در اشعارش بر اصالت و غنای ادبی شعرش افزوده است. بازنمایی شخصیت‌های زنانۀ دینی در اشعار جابر الجابری در کشف لایه‌های معنائی شعر وی کمک کرده و زوایای جدیدی از سبک شعری او را نمایان می‌سازد. نظریۀ ارتباطی رومن یاکوبسن؛ زبان‌شناس برجستۀ روسی به بررسی نقش‌های ششگانۀ زبانی در راستای جهت‌گیری پیام شاعر (فرستنده)به سمت یکی از عوامل سازندۀ فرایند ارتباطی می‌پردازد. بررسی کارکردهای زبانی در متون ادبی بویژه شعر، مخاطب را به درک عمیق‌تری از هنر کلامی شاعر و ادبیت وی می‌رساند.این پژوهش بر آن است با رویکردی توصیفی- تحلیلی شخصیت‌های زنانۀ دینی را در اشعار جابر الجابری با تکیه بر نظریۀ ارتباطی رومن یاکوبسن مورد بررسی و تحلیل قرار دهد. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که پربسامدترین نقش‌های زبانی در به تصویر کشیدن شخصیت‌های حضرت زهرا(س) و حضرت زینب(س) در شعر جابری به ترتیب و با توجه به جایگاه متفاوتی که دارند نقش ترغیبی، عاطفی، همدلی و ارجاعی هستند که به شکل جداگانه و یا شکل مکمل یکدیگر بکار رفته‌اند. در شاعرانگی جابر الجابری شخصیت‌های برجستۀ حضرت زهرا(س) و حضرت زینب(س) به عنوان نمادهایی از انسان کامل، صبور و ایثارگر به همراه شاخصه‌های زنانگی مطرح شده‌اند تا تأثیر مهمی بر بافت فرهنگی و اجتماعی جامعه داشته و مخاطب را به درک و آشنائی بیشتر از ابعاد فکری و ایدئولوژی جابری برسانند.