اصول حفاظت در برابر پرتوهای یونساز در جذب‌سنجی اشعه‌ی ایکس با انرژی دوگانه: یک مطالعه‌ی مروری

نویسندگان

1 استادیار، گروه فیزیک پزشکی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران

2 دانشیار، گروه فیزیک پزشکی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.48305/jims.v42.i784.0839
چکیده

مقاله مروری مقدمه: جذب‌سنجی اشعه‌ی ایکس با انرژی دوگانه یا دگزا با توانایی نمایش تغییرات تراکم استخوانی به عنوان استاندارد طلایی در تشخیص پوکی استخوان و سایر بیماری‌های مرتبط با استخوان تبدیل شده است. این مقاله به بررسی و تشریح اهمیت توجه به رعایت اصول حافظت در برابر پرتوهای یون‌ساز برای گروه‌های مختلف از جمله بیماران، پرتوکاران، کودکان، زنان باردار و جنین در حین اسکن دگزا جهت بررسی وضعیت تراکم استخوان پرداخت. روش‌ها: با توجه به تعداد محدود مقالات منتشر شده، مقالات بدون محدودیت زمانی تا سال 2024 با جستجو در پایگاه‌های اطلاعاتی ISI Web of Science، Science Direct، Scopus، PubMed و Google Scholar جمع‌آوری و محتوای آن‌ها مورد استفاده قرار گرفت. یافته‌ها: برای دستگاه‌های پرتو مدادی دگزا دوز مؤثر ناچیز و کمتر از 1 میکروسیورت است. با این حال، دوزها برای دستگاه‌های پرتو بادبزنی متناسب با مدل و سازنده دستگاه معمولاً بالاتر از 15 میکروسیورت است. برای مواجهه‌های پزشکی، هیچ محدودیتی در تعداد اسکن‌ها وجود ندارد. استفاده از یک پروتکل بالینی استاندارد و ثابت طراحی شده برای بزرگسالان منجر به مواجهه پرتویی بیش از حد در استفاده دگزا برای کودکان و نوجوانان می‌شود. نتیجه‌گیری: دوزهای تابشی دگزا در قیاس با دیگر روش‌های تصویربرداری بسیار کم است با این حال، قرار گرفتن در معرض تشعشعات یونیزان خطرات بالقوه‌ای به همراه دارد و باید توجه ویژه‌ای به توجیه‌پذیری و بهینه‌سازی با در نظر گرفتن تمام اقدامات حفاظتی در برابر تشعشع برای تمام گروه‌های ذینفع انجام گیرد.