بررسی تنوع ژنتیکی برخی تودههای هندوانۀ ابوجهل (Citrullus colocynthis L.) بر پایۀ صفات ریختشناختی و فیتوشیمیایی میوه و بذر
نویسندگان
1 استادیار، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج
2 استاد، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج
3 دانشجوی کارشناسی ارشد، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج
4 استاد، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج
doi
10.22059/ijhs.2017.134304.854چکیده
در این تحقیق هفده تودۀ هندوانۀ ابوجهل (حنظل) از مناطق مختلف ایران در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقات گروه مهندسی علوم باغبانی دانشگاه تهران کشت شدند. برخی ویژگیهای ریختشناختی (مورفولوژیکی) میوه و نیز ترکیبهای فنلی و کارتنوئیدی و همچنین میزان اسیدهای چرب بذر آنها ارزیابی شدند. بر پایۀ نتایج بیشترین شمار میوه در بوته و عملکرد در تودۀ "ارزوئیه" مشاهده شد، درحالیکه بیشترین وزن تک میوه در تودۀ "خوراسگان 5" مشاهده شد. بیشترین میزان ترکیبهای فنلی در میوههای تودۀ "کرمان" و "یزد" (88 میلیگرم اسیدگالیک در گرم وزن خشک) وجود داشت و بالاترین ترکیبهای کارتنوئیدی در تودههای "اراک" و "اهواز" (85 میکروگرم در میلیگرم وزن خشک) وجود داشت. بیشترین محتوای اسید چرب لینولئیک در بذر تودۀ "ارزوئیه" (4/72%) و بیشترین میزان اولئیک اسید در توده "خوراسگان" 2(8/13%) مشاهده شد. وزن میوه با قطر میانبر (مزوکارپ) مرکزی و میانبر حاوی بذر همبستگی مثبت به نسبت بالایی (69/0=r) داشتند. بین میزان اسید استئاریک و طول بذر همبستگی منفی بالایی (775/0-=r) وجود داشت که بذرهای کشیدهتر حاوی میزان اسید استئاریک کمتری بودند. در تجزیۀ خوشهای، در فاصلۀ 5 واحد بر پایۀ روش وارد تودهها در چهار گروه قرار گرفتند و یک توده از "کرمان" بهطور جداگانه در یک خوشه قرار گرفت که میزان ترکیبهای فنولی بالایی داشت. تنوع بالا در صفات میوه و میزان ترکیبهای فیتوشیمیایی میتوان استنباط کرد، هندوانههای ابوجهل در کشور تنوع بالایی دارند و بر پایۀ عملکرد و رشد مناسب بوتهها امکان زراعی کردن این محصول وجود دارد.