پدرسالاری روبه‌زوال و برخاستن زنانگی؛ تحلیل گفتمان فیلم برادران لیلا

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 استاد گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

doi
10.22059/jwica.2024.374901.2029
چکیده

گفتمان‌های قدرت و نقش آن‌ها در مسائل اجتماعی موضوعی است که اخیراً در رسانه‌ها مورد توجه قرار گرفته و به اشکال مختلف بازنمایی می‌شود. این پژوهش نیز به بررسی گفتمان پدرسالاری و نحوۀ بازنمایی آن در فیلم برادران لیلا می‌پردازد. فیلم برادران لیلا تازه‌ترین فیلم سعید روستایی است که در آن گفتمان پدرسالاری و نقش زنان در ایستادگی مقابل آن بازنمایی شده است. این مطالعه با روش کیفی و تحلیل انتقادی گفتمان در پنج سطح «سطح سطح»، «عمق سطح»، «سطح عمق»، «عمق عمق» و «عمیق‌تر» صورت گرفته است. در سطح سطح، دیالوگ‌ها، صحنه‌ها و تمامی عناصر زبانی مرتبط با موضوع انتخاب می‌شود و در سطوح بعدی، غنی‌تر و انتزاعی‌تر می‌شود. در بخش عمق عمق، این عناصر زبانی در ارتباط با پرکتیس‌های گفتمانی قرار گرفته و گفتمان پنهان فیلم، مورد واکاوی قرار گرفته است. و درنهایت در سطح عمیق‌تر، گفتمان پژوهش با عناصر بین گفتمانی مفصل‌بندی می‌شود. یافته‌های پژوهش حاکی از این است که فیلم برآیند دو گفتمان عمده است که عبارت‌اند از: پدرسالاری روبه‌زوال (آرزومندی کم‌ارزش پدری، اصلاح‌گری محافظه‌کارانه، ته‌نشست‌های پدرسالاری) و برخاستن زنانگی (آگاهی زنانه، قدرت محتضر). فیلم برادران لیلا نشان می‌دهد که در جامعۀ امروزی آنچه شاهد آن هستیم یک پدرسالاری رو به اتمام و شروع یک گفتمان زنانه است. پدرسالاری بازنمایی‌شده در این فیلم یک پدرسالاری روبه‌زوال، همزمان با ورود زنان به عرصه‌های مختلف است.