سنجش ‏کارایی ‏نسبی ‏مؤسسات ‏آموزش ‏عالی با استفاده از تکنیک تحلیل پوششی داده‏ها (یک مطالعه موردی)

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی دانشکده روان‏شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

doi
10.22054/jrlat.2025.86144.1857
چکیده

دانشگاه‌های دولتی با چالش بهبود کارایی و ارتقاء کیفیت خدمات در شرایط محدودیت منابع مواجه‏اند، ازاین‌رو سنجش کارایی مؤسسات آموزش عالی امروزه یکی از اولویت‏های اصلی سیاست‌گذاران و برنامه ریزان آموزشی است. هدف اصلی پژوهش حاضر، سنجش کارایی نسبی دانشکده‌های یک دانشگاه بزرگ دولتی در حوزه فعالیت‌های پژوهشی است، روش این پژوهش توصیفی- تحلیلی با رویکرد برنامه‌ریزی خطی مبتنی بر تکنیک تحلیل پوششی داده‌ها است که کارایی برتر فعالیت‌های پژوهشی دانشکده‌ها بر اساس مدل (AP-SBM-V)، محاسبه شده است. ورودی‌های مدل شامل تعداد اعضاء هیئت‌علمی معیار، درصد اعضاء هیئت‌علمی با مرتبه مربی و استادیار، درصد دانشجویان کارشناسی و سرانه پژوهشی (گرنت) اعضاء هیئت‌علمی و خروجی‌های آن تعداد مقاله معیار، تعداد کتاب معیار، تعداد همایش معیار و سرانه مقالات اعضاء هیئت‌علمی است. بر اساس ورودی‌های و خروجی‌های انتخابی به تفکیک دانشکده‌ها (DMUs) داده‌های موردنیاز از منابع آماری معتبر گردآوری و به کمک نرم‌افزار DEA-Solver و انتخاب مدل کارایی برتر، رتبه و ضریب کارایی تعداد 9 دانشکده محاسبه گردید و بر اساس خروجی‌های نرم‌افزار وضعیت کارایی فعالیت‌های پژوهشی دانشکده‌ها مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفته است. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد، از 9 دانشکده، تعداد هشت دانشکده با ضریب کارایی بیشتر از یک و یک دانشکده با ضریب کارایی کمتر از یک شناسایی شدند. به‌منظور بررسی تأثیر هر یک از ورودی‌ها و خروجی بر کارایی دانشکده‌ها، تحلیل حساسیت نیز انجام گردید و پیشنهادهای کاربردی بر اساس مقادیر بهینه محاسباتی ارائه شده است. نتایج پژوهش می‌تواند برای تخصیص اعتبارات پژوهشی بین دانشکده‌ها مورداستفاده قرار گیرد.