گفتمان‌ مسلط بر نظام آموزشی زنان در کتاب‌های درسی دبیرستانی (1320-1345 ش)

نویسندگان

1 کارشناس ارشد تاریخ دانشگاه تهران

2 استادیار گروه تاریخ دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/jwica.2022.347458.1825
چکیده

با تشکیل سلسله پهلوی، آموزش نوین زنان ایران از ضرورت‌های پروژه‌ی نوسازی ایران تعریف شده بود. در نتیجه، آموزش زنان در فضای گفتمانی نوسازی و نوگرایی که حکومت پهلوی خود را منادی آن می‌دانست، قرار گرفت. با از میان رفتن انسداد سیاسی پس از خروج رضاشاه از ایران، آموزش نوین زنان دچار آشفتگی رویکردی و گفتمانی شد. با قدرت‌گیری گفتمان‌های رقیب حکومت و امکان کنش‌گری آن‌ها در عرصه قدرت، فضای گفتمانی مسلط بر نظام آموزشی زنان، یکپارچگی و انسجام خود را از دست داد و دال مرکزی نوگرایی که پیش‌تر در عصر رضاشاه، طرح‌ها و برنامه‌های آموزشی زنان را حول خود شکل داده بود، از میان رفت؛ این مسئله منجر به شکل‌گیری، الگوی «زن مسلمان» در کنار «زن مدرن» شد. از طرفی، این برهه‌ی تاریخی، از حیث مسئله‌ی آموزش زنان، دوره‌ی تکوین اولیه‌ی سیاست‌ها و برنامه‌های آموزشی است که نهایتاً منجر به انقلاب آموزشی در 1345 ش شد. این پژوهش با استفاده از مفهوم سنتی پیوستگاری در تاریخ و روش توصیفی ـ تحلیلی در پی بررسی رویکردها‌، طرح‌ها و آهنگ تغییرات برنامه‌های آموزشی دختران در کتاب‌های درسی دبیرستان، برای تشریح چگونگی هویت‌یابی زنان، نقش و جایگاه آنان در فرایند مدرنیزاسیون ایران است.

کلیدواژه‌ها