فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر به روش تحقیقِ کیفی(توصیفی) و تحلیلی- تفسیری، با تحلیل متون اصلی و تبیین مفاهیم کلیدی، و رویکرد تطبیق و تکمیل‌کنندگی حداکثری، به بررسی مفهوم و جایگاه «هبوط انسان» در نظام عرفانی یاکوب بومه، عارف مسیحی و ابن‌عربی، عارف مسلمان، می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهند که هبوط نه صرفاً یک رویداد تاریخی، بلکه به‌مثابه واقعیتی هستی‌شناختی و سلوکی تفسیر شده که نقشی کلیدی در تعالی انسان ایفا می‌کند. هر دو متفکر، هبوط را لازمه سیر تکاملی انسان و ظهور استعدادهای باطنی او می‌دانند. بومه، هبوط را ناشی از عدم معرفت آدم به خدا، ناآشنایی با شر و تمایل به تجربه کثرات می‌داند که در قالب فرافکنی خیال و جدایی از وحدت اولیه رخ می‌دهد. در مقابل، ابن‌عربی آن را مرحله‌ای از تحقق مقام خلافت و فعلیت‌بخشی اسمای الهی می‌داند که بدون ورود به عالم کثرات امکان‌پذیر نیست. در هر دو دیدگاه، هبوط نه گناه، بلکه ضرورت هستی‌شناختی برای وصول به کمال است. یکی از نوآوری‌های مقاله، تحلیل مفهوم «هبوط دوم» است که در آثار هر دو متفکر به معنای انقطاع از شهود باطنی و غفلت از حقیقت الهی تعبیر شده است. درنهایت، با تفسیر تربیتی و سلوکی از هبوط، مقاله الگویی ارائه می‌دهد که در آن، ورود انسان به دنیا با همه محدودیت‌هایش، بستری برای رشد معرفت، تجربه عشق الهی و بازگشت آگاهانه به مقام قرب تلقی می‌شود.