فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اهمیت شهرها به‌ عنوان شکل غالب سکونتگاه‌های انسانی روشن است، از سویی میزان آسیب‌پذیری شهرها با وجود بلایای طبیعی اتفاق افتاده در سال‌های اخیر رو به افزایش است. امروزه بروز سوانح طبیعی و ایجاد خسارات ناشی از این سوانح موجب گردیده تا ایمن‌تر نمودن شهرها، به یک چالش درازمدت اما دست‌یافتنی تبدیل شود؛ به‌ طوری‌ که جوامع شهری برای بازگشت سریع به وضعیت پیش از بحران در زمان وقوع مخاطرات طبیعی برآنند که تاحدودی از خسارات وارده بکاهند. در این میان، تاب‌آوری راهی مهم برای تقویت جوامع شهری با استفاده از ظرفیت‌های آن‌ها است. هدف پژوهش حاضر شناسایی شاخص‌های تاب‌آوری شهری نسبت به حوادث طبیعی است. این پژوهش بر اساس هدف توسعه‌ای و ماهیت توصیفی- تحلیلی به شیوه پیمایشی در سال 1401 در شهر کرمانشاه انجام‌شده است. داده‌ها با استفاده از بررسی‌های اسنادی و پرسشنامه جمع‌آوری شد. حجم نمونه با استفاده از روش سرشماری، 20 نفر تعیین گردید. برای نمونه‌گیری از نمونه‌گیری قضاوتی و نمونه‌گیری گلوله برفی استفاده شده است. داده‌ها از روش دلفی فازی در شناسایی 38 زیر شاخص‌های مؤثر در تاب‌آوری در برابر حوادث طبیعی، وزن‌دهی عوامل یا معیار مدل پیشنهادی و طبقه‌بندی آن‌ها در چهار گروه کلی ساختاری- کالبدی، مدیریتی- سیاست‌گذاری، اجتماعی فرهنگی و اقتصادی، تجزیه‌وتحلیل شدند. پس از رتبه‌بندی شاخص‌های تاب‌آوری شهر کرمانشاه در برابر حوادث طبیعی مشخص گردید که شاخص ساختاری- کالبدی رتبه اول، شاخص مدیریتی- سیاست‌گذاری رتبه دوم، شاخص اقتصادی رتبه سوم، شاخص اجتماعی فرهنگی رتبه چهارم را کسب نموده‌اند. نتایج حاصل از بررسی زیرمعیارهای مربوط به معیار کالبدی نشان‌ دهنده آن بود که از بین شاخص‌های تاب‌آوری، شاخص کالبدی تأثیرگذارترین بوده لذا پهنه‌بندی شهر کرمانشاه بر اساس میزان تاب‌آوری کالبدی و مشارکت فعالانه شهری و به اشتراک گذاشتن تجربیات برای افزایش تاب‌آوری شهر کرمانشاه و زمینه‌سازی برای جلب مشارکت و آماده‌سازی مردم برای مواجهه با مواقع بحرانی ضروری به نظر می‌رسد.