نقد ساختارهای اجتماعی در داستان‌نویسیِ زنان (1311- 1289‌)

نویسندگان

1 دکتری تاریخ دانشگاه فردوسی مشهد، خراسان رضوی، ایران

doi
10.22059/jwica.2022.342496.1787
چکیده

هم‌زمان با انتشار مطبوعات زنان از سال 1289 شمسی، شرایطی فراهم شد تا زنان بتوانند علاوه بر نقد بیشتر ساختارهای اجتماعی از زبانِ جدید مانند شعر و داستان نیز برای طرح دیدگاه‌های خود استفاده نمایند. پژوهش پیش‌رو که به روش کیفی، با استفاده از فن تحلیل محتوا و با تأکید شاخص بر روی متون داستانیِ مندرج در مطبوعات زن‌نگار منتشر شده در فاصلۀ سال‌های 1289 (سال انتشار نخستین روزنامۀ زنان) تا سال 1311 (سال آخر انتشار جریدۀ عالم نسوان) گردآوری شده در تلاش است تا به این پرسش پاسخ دهد که زنان در مکتوبات داستانیِ خود به طرح چه موضوعاتی پرداخته‌اند؟ مهم‌ترین خواستۀ آنان چه بوده و چه چیزی را به عنوان اصلی‌ترین عامل انقیاد زنان معرفی کرده‌اند؟ برشماری کامل و غیرگزینشی جراید زن‌نگار در دورۀ مورد بحث، شامل 167 شمارۀ نشریات زن‌نگار برابر با 4401 (چهار هزار و چهارصد و یک) برگ مطبوعاتی نشان می‌دهد در 67 داستان زن‌نویس منتشر شده در اوراق مطبوعاتیِ زنان در فاصلۀ سال‌های 1289 تا سال 1311 شمسی، موضوع محوری این متون داستانی: حقوق زنان در امر ازدواج- زندگی و طلاق، نقد ازدواج اجباری، ازدواج زودهنگام (کودک همسری) و نقد تعدد زوجات می‌باشد. همچنین رفتار "مادران نادان" اصلی‌ترین عامل تیره‌بختی زنان معرفی شده است.