وجود نامحدود خدا از دیدگاه اهل بیت

نویسندگان

1 استادیار گروه فلسفه، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

2 استادیار گروه معارف، دانشکدۀ الهیات و ادیان، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22108/coth.2025.143170.1941
چکیده

بیشتر اندیشمندان اسلامی خداوند را نامحدود می‌شمارند؛ اما در تفسیر نامحدودبودن او اختلاف دارند و هر یک دیدگاه خود را به دین اسلام نیز نسبت می‌دهند. عدم تناهی معناهایی گوناگون مانند عِدّی، مُدّی، شِدّی و سِعی دارد که هر یک از گروه‌های فکری برخی را می‌پذیرند و برخی را نفی می‌کنند. به‌ راستی، دیدگاه اسلام در این باره چیست؟ پژوهش پیشرو با روش توصیفی ـ تحلیلی می‌کوشد سخنان اهل بیت (ع) را دربارۀ وجود نامحدود خدا بررسی کند و دیدگاه ایشان را، به‌ عنوان برترین حکیمان روزگار، به دست آورد. مهم‌ترین دستاوردهای پژوهش از این قرار است: اهل بیت (ع) وجود نامحدود خدا را قریب به بدیهی می‌دانند و انکار آن را به معنای انکار خداوند می‌شناسند. ایشان محدودبودن را ملازم با مخلوق‌‌بودن می‌دانند و توحید ناب را بر عدم تناهی استوار می‌کنند. همچنین، برهانی بر وجود نامحدود خدا برپا کرده‌اند که همانندی در متون فلسفی ندارد. بیشتر این نکته‌ها در نگاه نهایی ملاصدرا نیز دیده می‌شود که این نکته هم‌خوانی کلان نگاه عرفانی صدرا با دیدگاه اهل بیت (ع) را نشان می‌دهد.