‌‌‌‌‌بررسی نقوش زیورآلات زنان ترکمن (در ارتباط با آیین ازدواج)

نویسندگان

1 دانشجوی ارشد دانشکده هنر، رشتۀ هنر.

2 عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22059/jwica.2022.333144.1710
چکیده

چکیدهدر شمال‌شرق ایران، در منطقه‌ای از دشت گرگان مردمی زندگی می‌کردند به نام ترکمن‌ها که یکی از هنر‌های زیبا و اصیل این قوم ساخت زیور‌آلاتی است سنگین و بزرگ، معمولاً از جنس طلا و نقره و مزین به سنگ‌های سرخ که در پس نقوش آنها باور‌های عمیق و باستانی مردم این منطقه نهفته است.این نوشتار تلاش دارد ضمن بیان مختصر تاریخچه و باورهای عامه مردم ترکمن، از زیور‌آلاتی که باعث تمایز زنان مجرد از زنان متأهل و نو‌عروسان می‌شود صحبت کند. همچنین به معنا و مفهوم نقوش این زیور‌آلات بپردازد. این پژوهش به روش توصیفی تحلیلی و با روش کتابخانه‌ای و اسنادی انجام گرفته است. آنچه از پژوهش پیش رو به دست آمد، این بود که این زیورآلات از جهتی معرف خانواده و طایفۀ بانوان هستند و مانند نشان خانوادگی عمل می‌کنند و از جهتی دیگر مراحل مختلف زندگی یک خانم در ارتباط با ازدواج (مثلاً: تجرد، تأهل و غیره) را نشان می‌دهند. تمامی نقوش این زیورآلات دارای بار معنایی هستند که عموماً اشاره به باروری و زایش دارند، یا مانند چشم‌زخم و باطل‌کنندۀ سحر عمل می‌کنند. این زیورآلات به‌طور کلی برای دور کردن ارواح خبیثه و نیروهای شر به‌کارمی‌روند.