مطالعۀ شکلگیری هویت جسمیتیافتۀ زنان دهۀ نود با رویکرد روانشناسی گفتمانی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری،گروه زبانشناسی همگانی،واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
2 استاد تمام، دانشکده روانشناسی بالینی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
3 دانشیار دانشکده زبانهای خارجی و مطالعات بینا فرهنگی، دانشگاه باقرالعلوم، قم، ایران
doi
10.22059/jwica.2022.330546.1687چکیده
چکیدههویت به تعبیری بخش ضروری حالات روانی انسان است که شیوۀ تعامل با جامعه را کنترل میکند. درمقابل رویکرد روانشناسی گفتمانی هویت را برساختی پویا میداند که ازطریق گفتمان و تعامل اجتماعی حاصل میشود. گفتمان در این رویکرد، منجر به خلق بدنهای گفتمانی شده و این بدنها نیز در برساخت هویت جسمیتیافته دخیل هستند. ازاینرو هدف از نگارش مقالۀ حاضر بررسی توانایی این رویکرد در مطالعۀ هویت، بالأخص هویت جسمیتیافته و نشان دادن محدودیت مدل دکارتی، است. این رویکرد، رویکرد تحلیلی نظری به گفتمان است که گفتار و نوشتار را در کانون مطالعات خود قرار میدهد و فهم پدیدههای روانشناختی را در بستر اجتماعی ممکن میداند. پژوهش حاضر کیفی بوده و دادهها از ده نفر از بلاگرهای زن در ردۀ سنی بیست الی سی سال از منطقهای یکدست در تهران، ازطریق مصاحبۀ باز و ضبط لایو اینستاگرام جمعآوری شده است. نتایج نشان از برساخت هویت جسمیتیافته بهواسطۀ ساختهای زبانی ساده و روزمره و از ویژگیهای فیزیکی بدن تغییریافتۀ زنان بهعنوان ویژگیهای قابل شناسایی هویت دارد. اهمیت ساخت زبانی فاعل و مفعول فاصلۀ بین هویت و بدن را کمرنگ کرده و از این طریق عاملیت از زنان زدوده شده و فیزیک و تغییرات بدن فراتر از آگاهی قرار میگیرد.
