مدل رهبری اثربخش معلمان فاقد صلاحیت در مدارس ابتدایی: کاربردی ازنظریۀ داده بنیاد

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مدیریت آموزشی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران / آموزش و پرورش استان کردستان، سنندج. رایانامه: pardishashemi9@gmai.com

2 نویسنده مسئول، استاد گروه علوم تربیتی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. رایانامه: nshirbagi@uok.ac.ir

doi
10.22054/jrlat.2024.78905.1737
چکیده

هدف پژوهش کیفی حاضر ارائه الگوی رهبری اثربخش معلمان فاقد صلاحیت در مدارس ابتدایی بود که با کشف تجارب مدیران، راهبران آموزشی و اعضای جامعه مدرسه از تعامل، به‌کارگیری و تبیین رفتار معلمان فاقد صلاحیت همراه است. روش پژوهش، داده بنیاد با رویکردی سیستماتیک است که با نمونه‌گیری هدفمند و از طریق مصاحبه با 46 نفر از شرکت‌کنندگان که اعضای جامعه مدرسه شهر سنندج بودند، در سه مرحله کدگذاری نظری مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت و تعداد 211 کدباز، 60 کد محوری و 17 کد گزینشی از داده‌ها احصا و با نرم‌افزار 2020 MAXQDA مدلی نهایی از آن‌ها استخراج گردید. مشارکت‌کنندگان، به مسائل معیشتی و فرهنگی معلمان و سیاست زدگی آموزش‌وپرورش به‌عنوان زمینه‌های موجود جذب معلمان فاقد صلاحیت؛ نقص در شیوه‌های استخدامی و دیوان‌سالاری معیوب در نظام آموزشی جهت دلایل استخدام این معلمان؛ پشتیبانی از توسعه حرفه‌ای، کمک به ارتقای رضایت شغلی و اجرای اقدامات تنبیهی به‌عنوان راهکارهایی جهت تعامل با این معلمان و مهارت‌های سه‌گانه مدیران (فنی، انسانی و ادراکی) جهت عوامل مؤثر و دخیل در رهبری آنان اشاره کرده‌اند. ارائه نتایج در دو بعد و دخالت دادن دانش‌آموزان و والدین آن‌ها در فرایند مصاحبه از نوآوری‌های این پژوهش است. بر اساس نتایج، تعداد بسیار کمی از این معلمان تغییر کردند و عملکرد تحصیلی مطلوب عاید شده است؛ اما بسیاری از این معلمان متحول نشده و بی‌توجهی به ابعاد روانی– اجتماعی دانش‌آموزان، ضعف در برقراری روابط انسانی، غیرحرفه‌ای گرایی و بازدهی نامطلوب آموزشی را در پروندة کاری خود بر جای گذاشته‌اند.