زن‏ ستیزی‏ های خیرخواهانه در سینما مطالعة بازنمایی مفهوم «زنان علیه زنان» در سینمای دهة 1390 ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه روزنامه ‏نگاری دانشگاه علامه طباطبائی

2 کارشناسی ارشد علوم ارتباطات اجتماعی

doi
10.22059/jwica.2021.323770.1595
چکیده

این پژوهش، به منظور مطالعة بازنمایی مفهوم «زنان علیه زنان» در آثار سینمایی صورت گرفته است. کاری کیفی در حوزة مطالعات فرهنگی که تلاش می‏کند مجموعة خاصی از کنش‏های تعارض‏آمیز به‏نمایش‌درآمده میان زنان در سینمای ایران را ذیل مفهوم «زن‏ستیزی خیرخواهانه» توضیح دهد و تحلیل کند. با توجه به آرای مک‏کوایل و کراکائر در باب کارکرد شناختی سینما، حتی اگر تصاویر سینمایی خالی از سوگیری نباشد، می‏تواند برشی از واقعیت اجتماعی باشد. به این منظور، چهار فیلم از مجموع فیلم‏های به نمایش درآمده در دهة 1390 به‏صورت موردی مطالعه شده و با روش ترکیبی تحلیل گفتمان و نشانه‏شناسی تحلیل شده است. با توجه به زمینه‏های اجتماعی، خوانشی نقادانه از فیلم‏های منتخب انجام شد تا بر‌اساس آن بتوانیم از خلال امور و تصاویر روزمره و پیش‏پاافتاده، برخی از لایه‏های پنهان در ساختارهای تبعیض‏آمیز علیه زنان را آشکار و ریشه‏یابی کنیم. یافته‏های این مطالعه نشان می‏دهد که در بستری تاریخی و اجتماعی، سینمای ایران تصویری از زن‏ستیزی میان زنان نمایش می‏دهد که ماهیت سرکوب‏گرانة آن را به حاشیه رانده و بر نیت خیرخواهانة آن تأکید می‏کند؛ به همین سبب شخصیت‏های فیلم‏ها در این موقعیت عمدتاً به بازتولید تبعیضی که از سوی همجنسان خود بر آنان روا می‏رود وقوف ندارند و به آن تن می‏دهند. این بازنمایی عموماً به‏صورت امر روزمره و طبیعی انگاشته می‌شود و در حاشیة تم اصلی فیلم به تصویر کشیده می‌شود.