تصویر زن در سینما (تحلیلی بر ده فیلم دهة 1380 سینمای ایران)

نویسندگان

1 دانشیار گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه

2 کارشناسی ارشد، گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه

3 دانشیار گروه جامعه‌شناسی دانشگاه رازی، کرمانشاه

doi
10.22059/jwica.2021.324892.1617
چکیده

با نزدیک‏تر شدن رویکردها و ایده‏ های علمی و هنری به همدیگر و مطرح‌شدن نسبت بین جامعه و هنر، تصویر ارائه‏شده از گروه‏های مختلف، به‌ویژه گروه‏های فرودست جامعه، از جمله زنان، در رسانه‏ها به موضوعی جدی برای پژوهش بدل شد. مقالة حاضر می‏کوشد با اتکای به ایده‏های نظریة فمینیسم و رویکرد گفتمان‏کاوی، نحوة بازنمایی این تصویر را در آثار سینمایی (ده فیلم) دهة 1380 در ایران توصیف و نسبت تصاویر برساختة آن‌ها را با گفتمان‏های سیاسی غالب در این دوره تحلیل کند. بر‌اساس یافته‏ها، در بیشتر فیلم‏ها، بازنمایی زندگی زنان به سمت مدرن‏تر‌شدن و متمایل به ایده‏های غیرمردسالارانه می‏رود، اما این زنان مدرن هم هرگز در حالتی قطبی قرار نمی‏گیرند. آنان هم‌زمان ویژگی‏های اصلی هر دو گفتمان را با خود دارند. با توجه به کلیت تصاویر، به‏رغم تأثیرپذیری این آثار از نگرش کارگردانان و تعلقات گفتمانی آن‌ها، جلوه‏هایی بازتابی از شرایط اجتماعی مسئلة «زنانگی و مردانگی» در این فیلم‏ها دیده می‏شود. گویی بازتابی از شرایط گذار واقعی جامعه از مرحلة سنتی‏تر به مدرن‏تر در فیلم‏ها نیز وجود دارد.