قدرت و قابلیت اهریمنان (اسوره‌ها) در مقابل انسان‌ها در اساطیر دینی هند و ایران باستان

نویسندگان

1 دانشیار گروه ایرانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

doi
10.22108/coth.2024.139970.1866
چکیده

هندیان و ایرانیان، کهن‌ترین اقوام آریایی، جهان‌بینی خاصی دربارة نیروهای خیر و شری داشتند که انسان را احاطه کرده و بر زندگی آدمیان تأثیرگذار بوده‌اند. بررسی قدرت و قابلیت اهریمنان/اسوره‌ها و دستیارانشان و چگونگی اعمال نفوذ و تأثیرگذاری این نیروهای شر بر زندگی آدمیان از مسائل مهمی است که در این پژوهش بدان پرداخته شدهمچنین، تشابه و تباین عملکرد و قدرت انسان در برابر نیروهای زیانمند و شرور و چرایی این تفاو‌ت‌ها و تشابه‌ها در هند و ایران باستان از مسائل مهم دیگری است که در این پژوهش با رویکرد توصیفی‌تحلیلی و با واکاوی منابع مهم هندی و ایرانی بدان‌ها پاسخ داده شده است. بر این مبنا نتایج حاصله حاکی از آن است که: با توجه به نگرش متفاوت هندیان و ایرانیان به نحوة پیدایش نیروهای اهریمنی، باور به قدرت و توانایی نیروهای شر نیز دارای تفاو‌ت‌هایی بود. در این بین هندیان به سبب آنکه اسوره‌ها و دئوه‌ها را از یک منشأ می‌دانستند، تسلط و نفوذ اسوراهای هندی و همیارانشان را بر انسان پذیرفتنی می‌یافتند؛ مقوله‌ای که در ایران به سبب گسستِ بنیادین نیروهای خیر و شر دگرگونه بود و انسان ایرانی برخلاف همنوعان هندی خویش قدرت رویارویی بیشتری با اهریمنان در خود مشاهده می‌کرد.