آسیب‏ شناسی رسانه در بازنمایی خانواده و گونه ‏های آن (مطالعة موردی صداوسیمای مرکز ایلام)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‏ شناسی مسائل اجتماعی ایران، دانشگاه کاشان

2 دانشیار گروه جامعه ‏شناسی، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه کاشان

3 دانشجوی دکتری جامعه‏ شناسی مسائل اجتماعی ایران، دانشگاه کاشان

doi
10.22059/jwica.2021.324839.1615
چکیده

در پژوهش حاضر، آسیب‏ شناسی رسانه در سه مجموعه از سریال‏های محلی صداوسیمای مرکز ایلام بررسی و تحلیل شده است. به منظور دستیابی به این هدف، پژوهش حاضر با اتکا به رویکرد نظریة بازنمایی و برمبنای قرائت نشانه‏شناختی از گفتارهای تبدیل‌شده به متن، سعی کرده است دلالت‏های معنایی و تصاویر فرهنگی‏ای را که سریال‌های قال‌وقواله، برا و بش و هرکه را خوی بازنمایی می‏کنند تحلیل کند. تجزیه‌وتحلیل یافته‏ها چند نوع مفهوم مرتبط با آسیب اجتماعی خانواده در سیمای مرکز ایلام را نشان می‏دهد: برساخت تصویر دوگانه از خانواده، مناقشه‌برانگیز نمودن تفاوت‏ها و بازتولید کلیشه‏های نقشی مبتنی بر احترام به ساحت سنت. برمبنای نتایج این پژوهش در خانوادۀ سنتی، پایبندی به آداب و رسوم محلی و مقاومت در برابر مدرنیته به‌منزلة یک ارزش تصویر شده است؛ در این خانواده، زن معمولاً «زنِ پذیرنده‏» است و تصمیم‏گیرندۀ اصلی مرد است و آنجا هم که زن در موضوعی مهم تصمیم‏ می‏گیرد، نتیجۀ نابهنجاری را رقم می‏زند. آنچه را در این سریال‏ها نمایش داده می‏شوند می‏توان در بطن جامعه هم دید. به عبارتی، می‏توان سمت‌و‌سوی شبکۀ استانی مرکز ایلام را در سریال‏های مورد مطالعه، تمرکز بر پذیرش مردانگی و زنانگی سنتی و سیطرۀ آن بر سایر مردانگی‏ها و زنانگی‏ها دانست که در طول سال‏های پخش سریال‏ها (1388ـ1392) این نحوة بازنمایی، صورت مسلط بوده است.