فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ارتداد یکی از آموزه‌های فقهی اسلامی است که دستاویز و بستری برای نقد و حمله به دین اسلام شده است؛ به‌ویژه اگر این مسئله در ارتباط با زنان باشد، از اهمیت بیشتری برخوردار می‌شود. مذهب امامیه و رویکرد سلفیه دو گفتمان زنده و تأثیرگذار معاصری هستند که باوجود داشتن اشتراکات متعدد، در حوزه ارتداد زنان اختلافات فراوانی باهم دارند. مقایسه تطبیقی ارتداد زن در این دو گفتمان ضمن اینکه می‌تواند تبیین صحیحی از این مسئله ارائه دهد، جنبه‌های اختلافی آنها را نیز روشن می‌سازد. پژوهش پیش روی با نظر در اهمیت ارتداد زن با روشی اسنادی تحلیلی‌تطبیقی در پی پاسخ به جنبه‌های اختلافی دو گفتمان در پیامدهای اثباتی احکام ارتداد زن شکل‌ گرفته و در پایان به این نتیجه رسیده است که امامیه با تقسیم مرتد به فطری و ملی و بنیادی دانستن مفهوم جنسیت در احکام ارتداد، شرایط خردمندانه‌تر و آزادنه‌تری از سلفیان برای زن مرتد مهیا می‌سازد؛ برای مثال، برخلاف رویکرد سلفیه، در مذهب امامیه زنِ مرتد کشته نمی‌شود. توبه او پذیرفته می‌شود. مالکیت او از اموالش و تصرفات غیرمالی او زایل نمی‌شود. ورّاث مسلمان او وارث اموال او می‌شوند. فرصت چندماهه برای تفکر و توبه و بازگشت و حفظ علقه زوجیت دارد؛ در حالی که در گفتمان سلفیان در احکام مرتد هیچ تفاوتی میان زن و مرد وجود ندارد. زن مرتد از هیچ‌گونه امتیاز یا حمایت یا تخفیفی در مجازات بهره‌مند نیست. قوانین ارتداد سخت و خشن‌تری در انتظار او است.