احراز رشد و تعیین کیفر در ماده 91 قانون مجازات اسلامی؛ مطالعه موردی پروندههای دادگستری تهران
نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
2 دکتری حقوق کیفری و جرمشناسی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22124/jol.2025.29274.2549چکیده
ماده 91 قانون مجازات اسلامی با توجه به ویژگیهای روانشناختی نوجوانان و عدم اعمال مسئولیت کیفری جهشی در جرایم مستوحب حد و قصاص، تدبیر ارزشمندی پیشبینی کرده است. ارجاع کیفر در ماده 91 به مواد قانونی فصل دهم قانون مجازات اسلامی در صورت وجود یکی از شرایط مذکور در این ماده دارای ابهام است و سبب تشتّت رویه شده است. در رویه قضائی تفسیرهای متفاوت و بعضاً متعارض در بحث احراز رشد وجود دارد و عدم امکان تطبیق مجازاتهای حد و قصاص با مواد 88 و 89 چالش برانگیز است. نامعین بودن ضابطه احراز رشد و کیفرگزینی در برخی پروندهها موجب تضییع حقوق نوجوان شده است که این امر با هدف اولیه این ماده در تعارض است. در این نوشتار با روش تحلیلی-توصیفی و با استناد به آرای قضایی دادگستری شهر تهران، رویه قضایی حاکم بر احراز رشد و تعیین کیفر در ماده 91 مورد واکاوی قرار گرفته است.