نظریه سهگانه ی جنایی هِرمنینگ و فیلم عنکبوت
نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2 استاد گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
3 استادیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
4 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی ،دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
doi
10.22124/jol.2025.29708.2567چکیده
رویکردهای روانشناختی جرم در سینما بهعنوان نمودی از جرمشناسی عامه همواره از نابترین و مهمترین رویکردها بوده است. فیلمها با قابلیت به تصویر کشیدن عملکرد همزمانِ چندین عامل روانشناختیِ موثر در ارتکاب جرم، نقش مهم و تاثیرگذاری در معرفی و توسعهی رویکردهای روانشناختی جرم ایفاء میکنند. با تعمقی در سینمای ایران در دهههای اخیر، بهنظر میرسد نظریههای روانشناختی جرم در گفتمان عامه بهویژه سینما در حال قوت گرفتن است. فیلم عنکبوت با خوانشی روانشناختی-جرمشناختی از قتلهای سریالی قاتل معروف بهنام سعید حنایی نظریهی سهگانهی جنایی هِرمنینگ را منعکس نموده و از این طریق باعث توسعهی جرم-شناسی عامه میگردد. این پژوهش با چارچوب نظری کلی جرمشناسی عامه و با تمرکز بر فیلم عنکبوت از روش نشانهشناسی سینمایی نشان میدهد که چگونه نظریههای روانشناختی جرم در سینمای ایران با تفسیرهایی تازه در حال ظهور است و نیز قابل تطبیق با نظریههای موجود در گفتمان آکادمیک میباشد. همچنین این پژوهش نشان میدهد که عنکبوت برای سایر جرایم، از سرقت گرفته تا روسپیگری، نظریهی جرمشناسانهی خود را ارائه نموده و نظریهی فشار را به تصویر میکشد.