فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مقاله با روشی توصیفی‌تحلیلی و بررسی متون اصلی اهل حق به تبیین علل تحولات فکری پیشوایان این اندیشه از آغاز شکل‌گیری تا عصر حاضر پرداخته‌ است. یارسانیان (اهل حق) پیدایش آیین خود را بنابر تجلی ذات و صفات خداوند، به عصر حضرت علی(ع) پیوند زده‌اند‌. این آیین در آغاز شکل‌گیری تفکری شبیه به کیسانیه داشته‌ است. باور به سه امام معصوم از ویژگی‌های اعتقادی این آیین در قرون اولیه است. یارسانیان، در قرن یازدهم به سبب تحولات فکری به سمت نگرش امامیه و تفکر صوفیه و عرفا مایل شده‌اند. این مقاله به این پرسش پاسخ داده است که بنابر متون اهل حق تحولات فکری و آیینی اهل حق در چه موضوعاتی است. یافته‌های این پژوهش نشان داده‌‌اند پیدایش دوره‌های ظهور ذاتی و شکل‌گیری خاندان‌ها در تحولات این آیین نقش‌آفرین بوده‌ است. ‌در عصر سلطان اسحاق، غلو دربارۀ مقامات آیینی نسبت به دوره‌های قبل از آن شدت یافته‌ و از قرن یازدهم به بعد، اندکی از شدت غلو دربارۀ پیشوایان این آیین کاسته شده‌ است. بررسی نگرش اهل حق در دوره‌های مختلف از دیگر اهداف این نوشتار است.