مروری بر شاخصهای خشکسالی و بررسی عملکرد آنها
نویسندگان
1 دانشگاه ارومیه
2 دانشگاه ارومیه
3 دانشگاه تربیت مدرس، پردیس دانشگاهی نور
doi
چکیده
ﺧﺸﮑﺴﺎﻟﯽ ﭘﺪﯾﺪهای اﺟﺘﻨﺎبﻧﺎﭘﺬﯾﺮ و از ﺟﻤﻠﻪ ﺑﻼﯾﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ آن را باید ﺑﺪون اﻣﮑﺎن ﭘﯿﺸﮕﯿﺮی ﺗﻠﻘﯽ ﻧﻤﻮد، اﻣﺎ ﻣﯽﺗﻮان اﯾﻦ ﭘﺪﯾﺪه را ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ و ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﮐﺮد. به طورکلی از دیدگاه اقلیمی خشکسالی به نوعی انحراف از شرایط متوسط را بیان میکند. انواع خشکسالی شامل کشاورزی، هیدورلوژی و هواشناسی است که خشکسالی هواشناسی بیشتر از کشاورزی و هیدرولوژیکی به وقوع میپیوندد. ﺑﺮای ارزﯾﺎﺑﯽ ﮐﻤﯽ وﮐﯿﻔﯽ ﭘﺪﯾﺪه ﺧﺸﮑﺴﺎﻟﯽ از شاﺧﺺﻫﺎﯾﯽ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﺷﺎﺧﺺﻫﺎی ﺧﺸﮑﺴﺎﻟﯽ در ﺳﺮاﺳﺮ دﻧﯿﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﺷﻮد. در این تحقیق باتوجه به اهمیت خشکسالی هشت شاخص دهکهای بارندگی (DPI)، شاخص شدت خشکسالی پالمر (PDSI)، شاخص درصد نرمال بارش (PNPI)، شاخص ذخیره آب سطحی (SWSI)، شاخص بارش مؤثر (SPI)، شاخص رطوبت زراعی (CMI)، شاخص خشکسالی احیایی (RDI) و شاخص ناهنجاریهای بارندگی (RAI) ارزیابی شد. نتایج حاصل از این تحقیق نشان میدهد، شاخص SPI دارای مزیت نسبی بالایی برای پایش خشکسالی میباشد. باتوجه به اینکه شاخص RDI بر مبنای بارندگی و تبخیرتعرق پتانسیل محاسبه میشود نسبت به شاخص SPI که تنها بر مبنای بارندگی میباشد به متغیرها و تغییرات آب وهوایی حساسیت بیشتری دارد. همچنین شاخص PNPI روشی ناکارآمد برای ارزیابی خشکسالی بوده و پیشبینی خشکسالی باتوجه به این شاخص خطاهای زیادی خواهد داشت. شاخص CMI محدود به استفاده در فصل رشد است. همچنین نمیتواند مدت زمان طولانی خشکسالی را تعیین کند.