معرفت شناسی سعدیا گائون
نویسندگان
1 استادیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
2 استادیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
doi
10.22108/coth.2023.130365.1634چکیده
الامانات و الاعتقادات و تفسیر سفر یصیرا دو اثر فلسفی سعدیا گائون، بهعنوان تبیینهایی از دو ساختار متفاوت معرفتشناسی مطرح میشوند. سعدیا گائون متکلمی نوفیثاغورثی است که به تشریح دو صورت شناخت میپردازد. او اشاره میکند ذهن انسان قادر است واقعیت را در دو حالت تبیین کند: یکی مبتنی بر عقلگرایی تجربی و دیگری براساس اشراق و خودآشکاری الهی بر ذهن است. ذهن انسان توانایی ذاتی دارد تا حقیقت را در بیش از یک روش درک کند: با ادراک حسی یا شهود اشراقی. نزد سعدیا مدل عقلی کلام و تمثیلی نوفیثاغورسی میتواند دربهایی را به سوی عالم غیب فراسوی قلمرو مشهود باز کند. به عبارت دیگر، ذهن انسان همانند عمل دیالوگ میتواند در دو حالت عمل کند: بحث کند و استدلال بیاورد یا اینکه ساکت باشد، مراقبه کند، گوش کند و ببیند. سعدیا این دو مکتب اندیشه را بهعنوان دو منظر فکری بر پایۀ دو نظام معرفتشناسی متفاوت در دو اثر الامانات و الاعتقادات و تفسیر سفر یصیرا به کار گرفته است تا دریچههای متفاوتی را به واقعیت باز کند.