سازکارها و اقتضائات قضایی راجع به نظارت بر امر تعقیب و تحقیق در نظام عدالت کیفری ایران

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکدة حقوق، دانشگاه تربیت مدرّس، تهران، ایران.

2 استادیار گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکدة حقوق، دانشگاه تربیت مدرّس، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران و مربی،گروه جزا، دانشکده حقوق، حلب، سوریه.

doi
10.22124/jol.2024.28198.2500
چکیده

حفظ حقوق و آزادی‌های افراد و ارتقای ساختار قضایی با رعایت تضمینات قضایی راجع به نظارت بر تعقیب و تحقیق، محقق می­شود. تضمینات قضایی، مجموعه‌ای از اقتضائات و پیش‌شرط‌های ضروری است که باید در قانون یا عملاً در حین نظارت از سوی متولیان نظارت قضایی بر امر تعقیب و تحقیق در نظر بگیرد و ضمانت اجرایی برای آن لحاظ کند. این پژوهش به روش کیفی، ضمن بهره‌گیری از ابزار مصاحبه­ای عمیق و تحلیل اسناد و مدارک، صرفاً با تدقیق بر تضمینات قضایی  جهت ارتقا و تقویت نظارت بر تعقیب و تحقیق، می­پردازد. یافته­های پژوهش حاکی از ضرورت به کارگیری شماری از تضمینات قضایی است که عبارتند از شفافیت در نظارت، ضرورت اهتمام به موقعیت اصل حسن نیّت در امر نظارت، الزام به ضرورت تسبیب و توجیه تصمیمات، حفظ استقلال سازمانی نهادهای ناظر و نظارت‌شونده‌‌، متناسب‌سازی امکاناتِ در اختیار مقام قضایی، جلوگیری از تمرکزگرایی نظارتی.