مطالعه تطبیقی پیکره زن در کاشی‌کاری بناهای «باغ ارم» و «خانه زینت‌الملوک» با تأکید بر نظریه ریخت‌شناسی پراپ

نویسندگان

1 استادیار گروه نقاشی، دانشکدة هنر، دانشگاه الزهرا(س)

2 کارشناس ارشد ارتباط تصویری، مدرس دانشکدة فنی و حرفه‌ای دختران شیراز (دانشگاه الزهرا)

doi
10.22059/jwica.2020.298745.1409
چکیده

«باغ ارم» و «خانة زینت‌الملوک» از بناهای مهم و تاریخی شهر شیراز در دورة قاجار است. موضوع اصلی این دو بنا با تزئینات اصلی نقش زن و تحلیل فرمی آن، بر‌مبنای نظریة ریخت‌شناسی ولادیمیر پراپ، مسئلة اصلی این پژوهش است. پژوهش حاضر براساس روش تاریخی‌ـ تطبیقی بررسی شده و شیوة گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای (اسنادی) و با رویکرد تاریخی براساس نظریة ریخت‌شناسی صورت گرفته است. این پژوهش به این سؤالات پاسخ می‌دهد: ریخت‌شناسی فرم زن در کاشی‌کاری این دو بنا چگونه کار شده است؟ چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی دارد و چگونه با نظریة پراپ قابل تطبیق است؟ در انتهای این پژوهش نتیجه گرفته می‌شود که نقش زن در قالب شخصیت‌های شیرین، بلقیس و زلیخا از نقش‌های اصلی تزئینی در سردر باغ ارم و خانة زینت‌الملوک است. نقش‌های اصلی تزئینی زنان در این بناها با لباس و آرایش قاجاری کار شده است. زن به‌منزلة عنصر اصلی تزئینی در کاشی‌کاری این سردرها بر خویش‌کاری نقش زنان تأکید دارد و قابل تطبیق با نظریة پراپ بوده است.