فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسلمانان و غیر مسلمانان از دیرباز به چگونگی وحی الهی بر پیامبران و به‌ویژه حضرت محمد(ص) توجه داشته‌اند و پاسخ‌ها و نظریاتی در طول قرون و اعصار در این باب بیان شده است. برخی از این نظریات وحی را مفهومی غیر مادی و دسته‌ای از معانی دانسته‌اند که به پیامبر وحی شده و ایشان، آن را در قالب الفاظ ریخته و به مردم بیان کرده‌ است؛ درمقابل، برخی به وحیانی‌بودن توأمان الفاظ و معانی قرآن قائل‌اند. طبق آیات و روایات، وحی تنها معنا نبوده است؛ بلکه الفاظ قرآن نیز وحیانی‌اند؛ اما اینکه چگونه و در چه مرحله‌ای از نزول وحی، معانی به الفاظ تبدیل شده‌اند، خداوندْ این کار را مستقیماً انجام داده یا جبرئیل، در عالم ماده بوده یا عالم مجرد، ازجمله مسائل بررسی‌شده در این مقاله است. این تحقیق با استفاده از منابع مکتوب و به شیوة توصیفی، انتقادی و تحلیلی به نظریه‌ای می‌رسد که فرایند نزول وحی بر پیامبر در دو سطح مختلف رخ داده است؛ به این صورت که ابتدا خداوند محتوا و معانی را (با یا بدون واسطۀ جبرئیل) بر قلب پیامبر وارد کرده و سپس این معانی و قول ثقیل با نظارت و کمک جبرئیل به الفاظی تبدیل شده است که عامه مردم درک کنند و سبب هدایت مردم باشد.