فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اندیشمندان امامی مانند کندی، فارابی، صدوق، مفید، علم الهدی، طوسی، طبرسی و ... ابداع را یکی از صفات فعلیۀ خداوند می‌دانند و در تعریف آن با یکدیگر اختلاف دارند. دانشمندان اسماعیلی نیز مانند ابوحاتم رازی، سجستانی، اخوان الصفا، کرمانی و ناصرخسرو دربارۀ ابداع با یکدیگر و در برخی موارد با الهیات امامیه ناسازگاری می‌کنند. هر دو الهیات، ابداع را صفت فعل خداوند می‌شناسند و در تعریف حداقلی و حداکثری ابداع با یکدیگر اختلاف دارند. برخی بیشترین شرایط را لحاظ می‌کنند و شماری به کمترین شرایط بسنده می‌کنند و هر دو گروه به اشتباه ابداع را «ایجاد من لا شی» تعریف می‌کنند و افزون بر این، در مبدَع نخست نیز با یکدیگر ناسازگارند. هدف این پژوهش، بررسی و سنجش نظریات اندیشمندان اسماعیلی و امامی و بیان همانندی‌ها و تفاوت‌ها است و نوع پژوهش، کتابخانه‌ای و روش پژوهش، تحلیل و توصیف است.