تأثیر آموزش مبتنی بر بازی بر نگرش و یادگیری ریاضی دانش‌آموزان دختر پایه اول ابتدایی

نویسندگان

1 گروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

3 گروه آموزش‌وپرورش، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

doi
10.22061/tej.2024.10503.3017
چکیده

پیشینه و اهداف: ریاضی، یکی از دروس اصلی دوره ابتدایی و نیازمند توجه ویژه است، به همین دلیل جهت بهبود پیشرفت ریاضی باید به نقش عوامل انگیزشی به‌ویژه، نگرش به ریاضی توجه کرد و روش‌های آموزش را در مسیر ایجاد علاقه به این درس سوق داد، در همین راستا، پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر آموزش مبتنی بر بازی بر نگرش و یادگیری ریاضی در دانش‌آموزان دختر پایه اول ابتدایی انجام شد.روش‌ها‌: روش تحقیق در این پژوهش، شبه‌آزمایشی از نوع طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری، شامل کلیه دانش‌آموزان دختر پایه اول ابتدایی، سال تحصیلی 1401-1402 در شهرستان ملارد بود که نمونه تحقیق با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شد؛ بدین‌صورت که از بین مدارس ابتدایی شهرستان ملارد، مدرسه ابتدایی دخترانه ایران 2 انتخاب شد و از بین 4 کلاس اول این مدرسه، 2 کلاس درنظر گرفته‌شد. دانش‌آموزان این دو کلاس براساس میانگین نمره ریاضی از کم به زیاد مرتب شدند، سپس از بالا دو نفر دو نفر انتخاب و به‌صورت تصادفی یک نفر در گروه آزمایش و یک نفر در گروه گواه قرار گرفتند و درنهایت، گروه آزمایش 31 دانش‌آموز و گروه گواه نیز 31 دانش‌آموز بود. به‌عبارت‌ دیگر، از دو طریق شباهت میانگین و گمارش تصادفی، گروه‌ها همگن شدند. ابزار این پژوهش، شامل 5 بازی غیردیجیتالی بود که توسط پژوهشگر طراحی و اجرا شد. پس از مشخص شدن دو گروه، پیش‌آزمون یادگیری درس ریاضی و آزمون نگرش به درس ریاضی از هر دو گروه به‌عمل آمد، سپس، مباحث (آشنایی با اعداد، جمع اعداد، و آشنایی با جدول یکان-دهگان) طی پنج جلسه 45 دقیقه‌ای (با جلسه پیش‌آزمون و پس‌آزمون 7جلسه) در گروه آزمایش به روش بازی توسط پژوهشگر در کلاس تدریس شد. هم‌زمان، این مباحث در گروه گواه طی پنج جلسه 45 دقیقه‌ای (با جلسه پیش‌آزمون و پس‌آزمون 7جلسه) به روش سنتی و متداول توسط معلم کلاس تدریس و سپس، پس‌آزمون اجرا شد. ابزار گرد‌آوری داده‌ها در این پروژه شامل پرسش‌نامه نگرش به ریاضی آیکن و آزمون محقق‌ساخته ریاضی بود. پرسش‌نامه نگرش به ریاضی آیکن سه خرده مقیاس (لذت بردن از درس ریاضی، ترس از ریاضی و ارزش گزاردن و اهمیت دادن به درس ریاضی) را تحت پوشش قرار داده بود و ضریب پایایی ابزار پرسش‌نامه به ترتیب 887/0، 841/0، 912/0 است. آزمون یادگیری ریاضی توسط محققین طراحی شد، روایی این آزمون توسط معلمان پایه اول تأیید شد و پایایی با ضریب آلفای کرونباخ 81/0 به‌دست آمد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از روش آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار) و در بخش آمار استنباطی از تحلیل کوواریانس استفاده شد.یافته‌ها: بررسی داده‌ها، حاکی از آن بود که استفاده از بازی بر نگرش و یادگیری ریاضی دانش‌آموزان دختر پایه اول ابتدایی تأثیرمی‌گذارد و لذا فرضیه اصلی پژوهش، مبنی بر این‌که آموزش مبتنی بر بازی بر نگرش و یادگیری ریاضی در دانش‌آموزان دختر پایه اول ابتدایی مؤثر است، تأیید می‌شود. دیگر فرضیه‌های پژوهش نیز در سطح معناداری 001/0 تأیید شدند.نتیجه‌گیری: از نتایج پژوهش حاضر می‌توان این‌گونه برداشت کرد که فراگیران با استفاده از بازی درس را بهتر می‌آموزند و به خاطر می‌سپارند، آن‌ها از این روش تدریس لذت بیشتری می‌برند، فعال‌تر و پویاتر می‌شوند و روند یاددهی و یادگیری سرعت چشم‌گیری به خود می‌گیرد و این امر باعث بهبود نگرش نسبت به درس خواهد شد.