بازنگری در کیفرهای بدنی در پرتو بازخوانی قاعدة همنشینی عقل و شرع
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرمشناسی پردیس بینالملل دانشگاه تهران، کیش، ایران
2 استاد گروه حقوق کیفری و جرمشناسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرمشناسی دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران
doi
10.22124/jol.2023.23654.2363چکیده
براساس قاعده ملازمه، عقل، حکم شریعت را و نیز شریعت، حکم عقل را تأیید میکند. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر قاعده یادشده در تکاپوی مشروعیتبخشی به گذار از کیفرهای بدنی است؛ زیرا عقلِ انسان معاصر که در اسناد حقوق بشری تجلی یافته، کیفرهای بدنی را برنمیتابد. دراینباره، از آنجا که بر مبنای قاعده تلازم، یافتههای عقل بهمنزله حکم شریعتاند و همچنین، شریعت همگام و همخوان با عقل است، باید احکامِ فقهی را در پرتو خوانشهای امروزین از مقاصد شریعت (جان، عقل، کرامت، انصاف، عدالت و...) بازخوانی کرد. زیرا درک انسان از این مفاهیم پویا است و باید به برداشتهای عقلاییِ هر نسل از این مفاهیم اهتمام ورزید. بنابراین، احکامی که امروزه مخالف با عقل محسوب میشوند، به حکم شریعت باطلاند. این راهکار موجب میشود که اولاً؛ قاعده مورد بحث برای انسان امروز عینیت یابد و ثانیاً؛ بتوان در چارچوب آموزههای دینی در اجرای کیفرهای خشن بازنگری کرد.