بازنگری در کیفرهای بدنی در پرتو بازخوانی قاعدة هم‌نشینی عقل و شرع

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی پردیس بین‌الملل دانشگاه تهران، کیش، ایران

2 استاد گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

doi
10.22124/jol.2023.23654.2363
چکیده

براساس قاعده ملازمه، عقل، حکم شریعت را و نیز شریعت، حکم عقل را تأیید می‌کند. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر قاعده یادشده در تکاپوی مشروعیت­بخشی به گذار از کیفرهای بدنی است؛ زیرا عقلِ انسان معاصر که در اسناد حقوق بشری تجلی یافته، کیفرهای بدنی را برنمی­تابد. دراین­باره، از آنجا که بر مبنای قاعده تلازم، یافته‌های عقل به­منزله حکم شریعت­اند و همچنین، شریعت هم‌گام و هم‌خوان با عقل است، باید احکامِ فقهی را در پرتو خوانش­های امروزین از مقاصد شریعت (جان، عقل، کرامت، انصاف، عدالت و...) بازخوانی کرد. زیرا درک انسان از این مفاهیم پویا­ است و باید به برداشت­های عقلاییِ هر نسل از این مفاهیم اهتمام ورزید. بنابراین، احکامی که امروزه مخالف با عقل محسوب می­شوند، به حکم شریعت باطل­اند. این راهکار موجب می‌شود که اولاً؛ قاعده مورد بحث برای انسان امروز عینیت یابد و ثانیاً؛ بتوان در چارچوب آموزه­های دینی در اجرای کیفرهای خشن بازنگری کرد.