واکنش نهادهای عدالت کیفری در قبال خشونت جنسی علیه همسر

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکده حقوق دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

doi
10.22124/jol.2023.22709.2310
چکیده

یکی از رایج­ترین اقسام خشونت خانگی، خشونت­­­­ جنسی ارتکابی از سوی شوهر است؛ با این حال، قوانین ایران در قبال این موضوع ساکت­ اند. این پژوهش برای پاسخ به این پرسش که «دادسراها و دادگاه­ها در قبال ادعای بزه­دیدگی جنسی زنان در بستر ازدواج چه واکنشی نشان می­دهند؟» انجام شده است. داده­ها از طریق مصاحبه ­های عمیق با بزه­دیدگان، وکلا و قضات، تحلیل محتوای پرونده‌ها و مشاهده­ های غیرمشارکتی گردآوری شده­است. یافته­ ها نشان دادند که در کنار رویة غالب دادسرا مبنی­ بر اجتناب از به­ رسمیت­ شناختن خشونت­ جنسی زناشویی، برخی مقامات دادسرا از عمومات قانون مجازات برای تعقیب آن بهره می­ جویند. در دادگاه­ها، رویة سخت­گیرانه تری وجود دارد و بیشتر پرونده­ ها بدون حکم محکومیت مختومه می ­شوند که اصلی ­ترین علت آن، برداشت ­های سنتی از مفهوم تمکین است. نهایت آنکه، علی­رغم اقدامات حمایت گرانة معدودی قضات، مادامی ­که بزه­دیدگان از پشتیبانی صریح قانون محروم باشند، حمایت­ های قضایی پراکنده در توقف خشونت علیه آنها کافی و مؤثر نخواهد بود.