ماهیت نظام اقتصادی و نظارت پیشگیرانه: نسبت سنجی در پیشگیری از جرایم اقتصادی در ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی گروه حقوق دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران‌ جنوب، تهران، ایران

2 استادیار حقوق جزا و جرم شناسی دانشکده حقوق، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

doi
10.22124/jol.2022.18255.2033
چکیده

نظارت بر فعالیت­های اقتصادی، یکی از مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری از فساد و جرم اقتصادی است. کارآمدی این راهکار، وابستگی بسیار به ماهیت نظام اقتصادی دارد. در یک نظام اقتصادی با ویژگی­های خاص، ممکن است راهکارهای شناخته شده در باره پیشگیری از جرایم اقتصادی کارآمد نباشد و مسأله بنیادین این نوشتار نیز از همین­جا آغاز می­شود که نسبت نظارت، به­عنوان یک تدبیر پیشگیرانه با ماهیت نظام اقتصادی در ایران چیست؟ نوع و ماهیت نظام اقتصادی در ایران خود مانع اثرگذاری نظارت پیشگیرانه گردیده و همین امر موجب شده تا با افزایش نهادها و شیوه­های نظارتی و حراستی، فضایی با محوریت هم­پوشانی اقدامات نظارتی، رسوخ فساد در نظارت، امنیتی سازی مقطعی و جابجایی فرصت­های ارتکاب جرم ایجاد شود. مادامی که ایران بیرون از مسیر اقتصاد جهانی حرکت می­کند، نظارت بر آن نمی­تواند از الگوهای بین­المللی پیروی کند و تا زمان هم­سویی با اقتصاد جهانی، نظارت باید متمرکز بر یک نهاد مستقل باشد.