فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کانت ادعا کرد اصولاً امکان اقامۀ برهان به نفع وجود خدا ازطریق عقل نظری وجود ندارد و تلاش کرد تا با برهان اخلاقی عملی وجود خدا را پیش‌فرض ضرورت تحصیل خیر اعلی بگیرد و از این طریق خدا را اثبات کند. هدف این نوشتار، بررسی نقدهای آیت‌الله جوادی به برهان اخلاقی کانت است. در این پژوهش که به روش کتابخانه‌ای و توصیفی‌تحلیلی است، برهان اخلاقی عملی کانت و نقدهای آیت‌الله جوادی آملی ارزیابی می‌شوند. ایشان دو نقد بر این برهان وارد کردند؛ نخست اینکه اذعان کانت به پذیرش وجود خدا تنها ارزش اخلاقی و عملی دارد و «وجود» خدا را به‌عنوان یک واقعیت فی‌نفسه اثبات نمی‌کند. نقد دیگر به استلزام بین «باید» و «هست» است؛ همواره «باید» از «هست» نتیجه می‌شود و نه برعکس. در این مقاله، نقدهای آیت‌الله جوادی به برهان اخلاقی عملی کانت از منظر فلسفۀ اخلاق آیت‌الله مصباح یزدی اعتبارسنجی می‌شوند. در پایان، این نتیجه حاصل می‌شود که براساس مبانی فلسفۀ اخلاق آیت‌الله مصباح یزدی، اشکالات آیت‌الله جوادی آملی بر برهان اخلاقی کانت وارد نیست و دیدگاه آیت‌الله مصباح دقیق‌تر به‌نظر می‌رسد.