مظاهر و کارکردهای آناهیتا، الهۀ زن در ایران باستان (مطالعۀ نقشمایه های ظروف زرین و سیمین ساسانی حاوی نقش این الهه)
نویسندگان
1 استادیار گروه باستانشناسی دانشگاه محقق اردبیلی
2 دانشجوی دکتری باستانشناسی دانشگاه محقق اردبیلی
3 کارشناسی ارشد میراث فرهنگی اردبیل
4 دانشجوی دکتری باستانشناسی دانشگاه محقق اردبیلی
doi
10.22059/jwica.2018.251689.1021چکیده
آثار هنری ایران، همچون هنر فلزکاری، در طول ادوار تاریخی، انعکاسدهندة اندیشهها و دیدگاههای مختلفی از جمله مسائل سیاسی، اقتصادی، آیینی و مذهبی بوده و در این میان آثار فلزی دورة ساسانی، که از نظر تعدد و تنوع نقوش در نوع خود بینظیرند، بهترین نمایندة انتقال باورها و تفکرات جامعة عصر خود محسوب میشوند. یکی از عناصر پرتکرار تزیین، از لحاظ نقوش به تصویر کشیده شده روی ظروف زرین و سیمین دورة ساسانی، نقش زنان یا اگر تیزبینانه اشاره شود، نقش ایزدبانوی آناهیتاست. در ظروف این دوره، آناهیتا به صورت زنی نیمهبرهنه و خوشاندام، به همراه نقوشی فرعی همچون نیلوفر، سگ، ماهی، عقاب، انار، نوزاد، انگور، سبوی آب و... به تصویر درآمده است. مطالعات و بررسیهای انجامگرفته اثبات میکند اشیای موجود در دستان این الهه و نقوش گیاهی، انسانی و حیوانی قرارگرفته در صحنة نمایش او به نوعی اوصاف، مظاهر و کارکردهای وی را نمایانگر میکند که در اوستا به طور کامل در مورد آن سخن به میان آمده و بر همین اساس میتوان گفت که هنرمندان دورة ساسانی با آگاهی کامل از باورهای اسطورهای و مذهبی زمان خود به انتخاب این نقوش پرداختهاند.