الگوی تشکیل میوه در ارتباط با رشد تخمدان در چهار ‌رقم پستة تجاری

نویسندگان

1 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

2 دانشیار پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

3 استاد پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

4 عضوهیئت علمی موسسة تحقیقات پسته

doi
10.22059/ijhs.2013.50370
چکیده

این آزمایش برای تعیین الگوی تشکیل میوه در چهار‌ رقم پستة اکبری، احمدآقایی، کله‌قوچی و اوحدی و ارتباط تشکیل میوة نهایی با تکامل و باروری اولیة کیسه‌های جنینی طی سال‌های1381-1382 انجام شد که در آن خوشه‌های گزینش‌شدۀ چهار رقم پسته یک هفته پس از گلدهی علامت‌گذاری شدند. شکل گل‌آذین و موقعیت گل‌ها با درجات مختلف تکاملی (براساس اندازة تخمدان) یادداشت شد و در پایان فصل رشد هم موقعیت و میزان میوه‌بندی نهایی ثبت شد. تخمک‌ها از تخمدان‌های با اندازه‌های مختلف استخراج شدند و پس از فیکس‌شدن، برش خوردند و رنگ‌آمیزی شدند و اطلاعات مربوط به کیسة جنینی آن‌ها ثبت شد. نتایج نشان داد گل‌هایی که در ناحیة بالای خوشه و خوشه‌چه قرار می‌گیرند، از درصد میوه‌بندی بالاتری برخوردارند (به‌ترتیب 5/20 و44/27 درصد). اگر‌چه فقط حدود 11‌درصد از گل‌های گل‌آذین، انتهایی هستند، حدود 45‌درصد آن‌ها به میوه تبدیل شدند. حدود 89‌درصد گل‌ها جانبی بودند که فقط 8‌درصد آن‌ها به میوه تبدیل شدند. بیشتر میوه‌ها در قسمت‌های بیرونی گل‌آذین قرار داشتند. میوه‌بندی درگل‌های با اندازه‌های یک، دو و سه به‌ترتیب 32، 17 و 5/6 بود. اختلاف معناداری بین ارقام از لحاظ درصد تشکیل میوه وجود نداشت. تشکیل میوه در سال پربار و کم‌بار اختلاف معناداری نشان نداد، ولی درصد پوکی کل در سال کم‌بار به‌طور معنا‌داری بیشتر از سال پربار بود (18/45درصد در سال کم‌بار و14/8‌درصد در سال پربار). ارقام از لحاظ تکامل کیسة جنینی با هم اختلاف معنا‌داری نداشتند، هرچند که رقم احمدآقایی، درصد کیسۀ جنینی کامل بیشتری از سایر ارقام داشت. با اینکه رقم احمدآقایی بیشترین باروری کیسة جنینی را داشته است( 25‌درصد)، باروری کیسة جنینی ارقام مختلف اختلاف معنا‌داری نداشتند. گل‌های درجة یک بیشترین درصد کیسه‌های جنینی تکامل‌یافته (5/87درصد) و بارور(35درصد) را داشتند. درصد باروری برای گل‌های درجه 2 و3 برابر 75/18 و 5/12‌درصد بود که با درصد تشکیل میوة آن‌ها تا حدودی هماهنگی دارد.