تبیین ابعاد مؤثر بر تابآوری سیل با بهرهگیری از مدل معادلات ساختاری؛ نمونة مورد مطالعه: محلة دربند
نویسندگان
1 کارشناس ارشد برنامهریزی شهری، گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
2 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
doi
10.22111/gdij.2025.51833.3733چکیده
بلایای طبیعی، حوادثی با منشأ طبیعی هستند که گاهی با تأثیر عوامل انسانی تشدید میشوند. با گسترش شهرها، بهویژه در مناطق پرخطر، سیلاب به یک چالش جدی برای جوامع شهری تبدیل شده است. تابآوری، راهکاری برای کاهش آسیبپذیری و افزایش توانایی جوامع در مواجهه با خطرات ناشی از بلایای طبیعی، بهخصوص سیلابهای شهری است. بدینمنظور، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و ارزیابی محلة دربند براساس شاخصهای تابآوری در برابر سیل انجام شده است. این پژوهش از حیث نتایج کاربردی و مبتنی بر روشهای کمّی است که در راستای تحلیل دادهها و نیل به هدف پژوهش، پس از استخراج شاخصهای تابآوری و جهـت ارزیابی تابآوری محلة دربند در برابر سیل، پرسـشنامهای بـا طیـف لیکـرت پنـجسـطحی مـورد اسـتفاده قـرارگرفـت و اطلاعـات و نظـرات شـهروندان در ایـن حـوزه جمعآوریشد. برای تعیین حجم نمونه، از فرمول کوکران استفاده شد و جامعۀ نمونۀ پژوهش 371 نفر برآورد گردید و مقــدار آلفــای کرونبــاخ آن عدد 919/0 محاسبه شد کـه این عـدد نشـانگر اعتبـار درونـی بسـیار خـوب و قابـل اعتمـاد سؤالات پرسـشنامه است. همچنین برای تجزیهوتحلیل دادههای آماری پژوهش و جهت برازش مدل مفهومی تحقیق از روش مدلیابی معادلات ساختاری مبتنی بر رویکرد حداقل مربعات جزئی بهکمک نرمافزار«SmartPLS» استفاده گردیده است. نتایج پژوهش نشانداد که ضریب مسیر منتهی به معیار پنهان کالبدی-محیطی(411/0) قویترین تأثیر را دارا میباشد. این بدینمعنی است که معیار کالبدی-محیطی، تأثیری قوی بر اثربخشی تابآوری محلة دربند در برابر سیل دارد. پس از آن، معیارهای اقتصادی (2/0)، زیرساختی(173/0)، اجتماعی(168/0)و نهادی-مدیریتی(163/0)بهترتیب در اولویت قرارمیگیرند.