بررسی تحقیقات جریان پایه در ایران و جهان

نویسندگان

1 استادیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران

doi
10.22092/ijwmse.2021.341719.1767
چکیده

در دو دهه گذشته تحقیقات متعددی در رابطه با موضوع جریان پایه رودخانه‌­ها در کشور صورت گرفته است، اما تا کنون پژوهشی که به­‌طور جامع و ویژه به مرور تحقیقات جریان پایه رودخانه­‌ها بپردازد، صورت نگرفته تا حوزه­‌های مختلف این موضوع شناسایی و حوزه­‌های مغفول مانده، معرفی و مورد توجه قرار گیرد. در این پژوهش، ابتدا با مرور منابع در سطح جهانی و کشوری، روند پیشرفت مطالعات در گرایش­‌های مختلف این حوزه، بررسی و سپس، بر اساس روش آرشیوی به بررسی و طبقه‌­بندی پایان‌نامه‌­ها، مقالات و گزارشات چاپ شده در نشریات معتبر داخلی و کنفرانس‌­های مربوطه داخل کشور در دو دهه گذشته پرداخته شد. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی حوزه­‌های تحقیق در جریان پایه رودخانه­‌ها و تعیین حوزه­‌های کمتر توجه شده و مغفول مانده در تحقیقات داخل کشور است. مقالات بررسی شده در این پژوهش بر اساس قلمرو مکانی، روش تحقیق، تئوری، فنون تحلیل داده و موضوع، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج این تحقیق حاکی از آن است که گرایش­‌های پژوهشی تحقیقات جریان پایه در ایران، در چهار دسته عمومی قابل تقسیم­‌بندی است که 28.21 درصد از پژوهش­‌ها مرتبط با گرایش کاربردی، 37.18 درصد به مقایسه و معرفی روش مناسب تفکیک جریان پایه، 19.23 درصد به بررسی عوامل موثر بر جریان پایه و 15.38 درصد نیز به استفاده عمومی و توصیف شرایط هیدرولوژیک منطقه پژوهش تعلق دارد. نتیجه کلی، بیانگر مطالعات محدود، فقدان روش­‌های نوآورانه و جدید و تمرکز بر استفاده از روش­‌های معمول و تکراری و عدم توجه کافی از سوی مراکز علمی و پژوهشی کشور به این حوزه است.