برآورد رواناب ذوب برف با سنجش از دور و مدل SRM در حوزه آبخیز سقز

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مخاطرات اقلیمی، دانشکده ادبیات، دانشگاه رازی کرمانشاه

2 دانشیار، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان

3 دانشیار، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

4 استاد، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

5 دانشیار، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان

doi
10.22092/ijwmse.2021.122734.1523
چکیده

اهمیت برف و آب حاصل از ذوب آن در تامین منابع آب باعث شده است که مطالعات فراوانی در نقاط مختلف در زمینه برف­‌سنجی و محاسبه رواناب صورت گیرد. این پژوهش در حوزه آبخیز سقز در استان کردستان صورت گرفته که با توجه به کوهستانی بودن منطقه و اهمیت بالای برف و آب حاصل از ذوب آن، برآورد رواناب روزانه حوضه مورد بررسی قرار گرفته و از مدل رواناب ذوب برف SRM برای برآورد رواناب روزانه استفاده شد. بر این اساس، داده­‌ها و متغیر­های مورد نیاز در چهار سال متوالی از 2006 الی 2009 جمع‌آوری و رواناب ذوب برف برای چهار سال برآورد شد. برای محاسبه سطح برف از تصاویر سنجنده MODIS استفاده شد. پس از جداسازی پوشش برف این تصاویر، با بهره­‌گیری از سامانه اطلاعات جغرافیایی مساحت برف روزانه برآورد شد و همراه با متغیرهای دیگر وارد مدل شد تا رواناب روزانه برآورد شود. برای کسب نتایج دقیق‌­تر و مدل ­کردن رفتار رواناب روزانه حوضه، واسنجی و اعتبارسنجی مدل انجام شد. با انجام واسنجی، مناسب‌­ترین مقدار برای هر پارامتر به­‌دست آمد. برای بررسی دقت مدل و مقایسه نتایج با داده‌های زمینی رواناب از ضریب تبیین و درصد تفاضل حجمی مدل استفاده شد. بر اساس نتایج، ضریب تبیین بین 0.90 تا 0.94 و تفاضل حجمی بین 6.8 تا 7.2 درصد بدست آمد که کارائی بالای مدل را نشان می­‌دهد.