فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرایند شهرنشینی، پدیده‌ای است که در دهه­های اخیر به­طور فزاینده‌ای در کشورهای درحال‌توسعه متمرکز شده است و افزون بر میزان رشد شهرها، چگونگی تغییرات کاربری‌ها در سطح کلان نیز مورد توجه می‌باشد. براین‌اساس، در پژوهش حاضر چارچوبی برای تهیة نقشه و تحلیل الگوهای قابل پیش‌بینی از گسترش مناطق شهری در مقیاس ملی، متفاوت با هدف تحلیل فرایندهای رشد و گسترش شهرها فراهم شده است. داده‌های مورد نیاز این مطالعه از تصاویر نسخه چهارم «DMSP/OLS» در سه بازه زمانی 1371، 1381 و 1392 و تصاویر ماهواره لندست در چهار بازه زمانی 1371، 1381، 1392 و 1401 استخراج شده است. به‌منظور بررسی دقیق‌تر و ارزیابی صحت نتایج حاصل، با استفاده از الگوریتم طبقه‌بندی، بیشترین شباهت اراضی ساخته­شدة شهرهای تهران و کرج، شیراز، اصفهان و تبریز از تصاویر لندست استخراج و نتایج به­دست­آمده از داده‌های «NSL» با استفاده از آن، مورد ارزیابی قرارگرفت. نتایج نشان­داد که الگوی شهری به­دست­آمده با استفاده از داده‌های «NSL»  با میانگین صحت کلی 11/84 و میانگین کاپای 51/0 با نتایج به­دست­آمده از داده‌های لندست سازگاری دارد. همچنین نتایج تحقیق نشان­می‌دهد که ارتباط خطی بین توسعة اراضی ساخته­شده با داده­های جمعیتی و تولید ناخالص ملی وجود دارد و بیشترین میزان ارتباط خطی بین تولید ناخالص و اراضی ساخته­شده با R2 برابر با 894/0 می‌باشد. در نهایت نتایج پیش‌بینی گسترش فضایی اراضی ساخته­شده در سطح کشور با استفاده از مدل «CA-MARKOV» نشان­داد که میزان اراضی شهری از حدود 14948 کیلومتر مربع در سال 1392 به بیش از 26156 کیلومتر مربع در سال 1410 با میزان کاپای برابر 709/. افزایش خواهد یافت. با توجه به عدم وجود تحقیقی مشابه در زمینة مدل‌سازی رشد شهری در مقیاس ملی، نتایج این تحقیق می‌تواند با ایجاد پیش‌زمینه‌ای از آینده، تصمیم­گیران را در ارزیابی الگوهای پیشنهادی توسعه یاری کرده و بنیانی برای پیشنهاد و اصلاح خط‌مشی‌های برنامه­ریزی شهری به‌منظور توسعة پایدار مناطق شهری در سطح کلان را شکل­دهد.