فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تخریب بستر و فعالیت در حریم رودخانه‌­ها از جمله فعالیت­‌های معدن، ساخت جاده، پل غیر استاندارد و غیره در اغلب موارد منجر به تشدید خطر وقوع سیلاب می­شود. با توجه به اهمیت این موضوع، در پژوهش حاضر به بررسی اثر فعالیت­‌های معدنی بر تعیین حریم کمی در بازه­ای از رودخانه هراز، سه راهی بلده محل الحاق نوررود تا ابتدای منطقه جنگلی کلرد به طول 40 کیلومتر پرداخته شده است. در این راستا، برای بررسی تغییرات سطوح فعالیت­‌های معدنی رودخانه در طی سال­‌های 1363 تا 1399 از تصاویر ماهواره­‌ای، برای شبیه­‌سازی رفتار هیدرولیکی رودخانه از مدل هیدرولیکی HEC-RAS و برای مقایسه تغییرات حریم رودخانه در بازه زمانی مطالعاتی از مدل DLSRS استفاده شده است. بدین‌ترتیب، ابتدا تصایر ماهواره‌­ای زمین مرجع و تکنیک تفسیر بصری برای تعیین سطح فعالیت‌­های معدنی به­‌کار گرفته شد. سپس، نقشه توپوگرافی با مقیاس 1:2000 بستر رودخانه در محیط الحاقیه HEC-GeoRAS (GIS) و مدل HEC-RAS برای شبیه­‌سازی رفتار هیدرولیکی رودخانه مورد استفاده قرار گرفت و در نهایت، با برآورد پارامترهای پنج‌گانه مدل DLSRS، مقادیر حریم کمی رودخانه در فواصل زمانی 10 سال در بازه زمانی 1399-1300 تعیین شد. نتایج تغییرات سطوح فعالیت‌­های معدنی مو­ید تغییرات ژئومتری بستر بازه مورد مطالعه از قبیل جابه­‌جایی و تنگ­‌شدگی بوده است. نتایج بررسی عوامل تغییرات حریم نیز نشان داد که افزایش فعالیت­‌های انسانی و تغییر رژیم جریان رودخانه، سبب افزایش حریم کمی رودخانه می­‌شود. نتایج پژوهش نشان داد که طی قرن اخیر هجری شمسی سطح معادن در محدوده مطالعاتی از 3.35 به 13.57 هکتار در سال 1399 افزایش یافته است که بیشینه توسعه آن در دهه1390 هجری شمسی بوده است. در نتیجه، حریم کمی رودخانه از نه متر در سال 1300 به 17 متر در سال 1399 افزایش یافته است.