فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه تاب­آوری شهرها و محلات آن­ها در مواجهه با بحران­ها و بلایا از اصولی است که به­­طور معمول در فرآیند توسعة شهری، نادیده یا کم­اهمیّت تلقی شده است. در این میان، برنامه­ریزی کاربری زمین به‌عنوان ابزاری کلیدی، می‌تواند به بهینه‌سازی فضایی و ایجاد جوامع پایدار و تاب‌آور کمک نماید. طوری‌که با ایجاد تنوع و انعطاف­پذیری در کاربری‌ها، هم‌جواری مناسب، طراحی فضاهای عمومی، سبز و غیره در محلات، می­توان موجبات تقویت تاب­آوری و کاهش آسیب­پذیری آن­ها در برابر بلایا را فراهم­نمود. به­همین منظور، پژوهش حاضر در راستای بررسی نقش برنامه­ریزی کاربری زمین در سطح محلة آبکوه شهر مشهد در راستای تاب­آوری آن انجام شده است. در این پژوهش، با روش کمّی-کیفی، ماهیت توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر چهارچوب سنجشی، پرسش‌نامه‌هایی محقق­ساخته براساس «طیف لیکرت» و با استفاده از فرمول «کوکران» بین 385 نفر از ساکنان محلة آبکوه و همچنین با استفاده از روش «گلوله‌برفی» بین 20 نفر از متخصصان و نخبگان آشنا به این محله توزیع‌ شده و برونداد آن­ها با استفاده از آزمون «تی تک نمونه­ای»، آزمون «همبستگی پیرسون» و تحلیل رگرسیون چندگانه مورد تجزیه­وتحلیل قرار گرفته است. نتایج این پژوهش بیانگر آن است که بین مؤلفه­های سازندة برنامه­ریزی کاربری زمین محلة آبکوه (شامل مؤلفه­های اجتماعی، اقتصادی، کالبدی- زیرساختی و نهادی) و تاب­آوری آن، رابطه­ای معنادار، مستقیم و قوی وجود دارد که این امر نشانگر آن است که الگوی بهینة کاربری زمین در سطح این محله در عمل می­تواند در ارتقای تاب­آوری آن مثمرثمر باشد. همچنین با توجه به سطح معناداری و ضریب رگرسیون استانداردشده، مؤلفه کالبدی- زیرساختی (با ضریب 296/0) در قیاس با سایر مؤلفه­ها، می­تواند تأثیر بیشتری بر ارتقای تاب­آوری در سطح محلة آبکوه شهر مشهد داشته باشد اما با این­وجود، برنامه­ریزی کاربری زمین محله (پایین­بودن میانگین آن از 3) از تاب­آوری لازم برخوردار نیست.