فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با چالش برانگیزشدن مشکلات محیط‌زیستی در نواحی روستاییِ برخوردار از اکوسیستم‌های طبیعیِ متنوع، ماهیت محلی تخریب محیط‌زیست نیز قابل تأمل‌ است. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر عوامل بیرونی و طبیعیِ تخریب محیط‌زیست بر رفتارهای محیط‌زیستی روستاییان در مناطق روستایی شهرستان‌های تالش، رضوانشهر و ماسال است که به­روش کیفی انجام شده است. جامعة مطالعاتی شامل 45 نفر از روستاییان و کارشناسان است که به­شیوة نمونه‌گیری هدفمند و حداکثر تنوع انتخاب شدند. داده‌های حاصل از مصاحبة نیمه‌ساخت‌یافته با تکنیک تحلیل محتوای کیفی از نوع قیاسی جهت‌دار تحلیل شدند. اعتبار تحقیق به شیوه‌های باورپذیرکردن گزینشی و ارزیابی اعتبار به­روش ارتباطی حاصل شد. براساس مفهوم «وجود مسائل عینی تخریب محیط‌زیست» به­عنوان مفهوم تعدیلی برگرفته از نظریة ارزش‌های مادی/فرامادی‌ اینگلهارت، 5 مقولة عمده، 7 زیرمقوله و 8 کد استخراج شدند. طبق یافته‌ها، برداشت بی‌رویة منابع طبیعی، انباشت زباله و پسماند در جنگل و سواحل دریا، قاچاق منابع طبیعی، تصرف و تغییر کاربری اراضی طبیعی به­عنوان مهم‌ترین مسائل عینی تخریب محیط‌زیست شناسایی شدند. نتایج حاکی از آن است که وجود مسائل عینی تخریب محیط‌زیست بر رفتارهای محیط‌زیستی روستاییان تأثیر معکوس داشته و رفتارهای مخربانة محیط‌زیستی در نواحی روستایی فراگیر شده است. گزارة نظری حاصل از مجموع یافته‌ها بدین شکل تدوین شد: «در نواحی روستایی، بهره‌برداری سازمان‌یافته با غلبة نگاه تجاری، بازنمودی از مدیریت ناپایدار منابع طبیعی است. ضمن این­که معضل سایت‌های دفع زباله، قاچاق چوب درختان جنگلی، بهره‌برداری معیشتی روستاییان از منابع طبیعیِ در دسترس به موجب قائل بودن به حق بهرة مالکانه و بحران‌های طبیعی به اشکال متعدد و در سطوح گسترده و محدود اما فراگیر، فرصت‌های تخریب مضاعف محیط‌زیست را می‌گستراند». سازمان‌های مسئول به مسئله‌مندی تخریب محیط‌زیست و مرتفع­نمودن علل آن توجه جدی نشان دهند. سیاست‌گذاری‌های بهره‌برداری از منابع طبیعی باید در راستای حفاظت پایدار از طبیعت بازنگری شود. این مهم مستلزم انجام مطالعات جامع است.