فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه تغییرات ناگهانی و گسترده در حاشیة شهری، به­عنوان یکی از جنبه­های اصلی پویایی فضایی در جایگاه نظریه و عمل برای ارتقای سازگاری و پایداری شناخته شده است؛ بنابراین با توجه به وجود شکاف­هایی در مقالات علم‌سنجی در زمینة پویایی فضایی چشم­انداز شهری-روستایی، هدف اصلی این پژوهش، سازمان‌دهی ادبیات موجود برای تحلیل محتوای مفهومی و شناسایی روندهای پژوهشی آینده است. با وجود مطالعات انجام­شده در این زمینه، هنوز خلأهایی در دانش مربوطه وجود دارد. این مطالعه با استفاده از تحلیل شبکه دانش، به بررسی سیستماتیک مقالات مرتبط با پویایی چشم­انداز از پایگاه اسکوپوس بین سال‌های 1990 تا 2024 پرداخته است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ روش، در زمرة پژوهش‌های تحلیل محتوا قرارمی‌گیرد. براساس ماهیت داده‌ها، از نوع پژوهش‌های علم‌سنجی و به­طور ویژه، تحلیل هم‌نویسندگی و هم‌واژگانی برای تحلیل اطلاعات اسنادی است. داده‌های جامعة آماری پژوهش، پس از بررسی جامع ادبیات، شامل 137 مقالة منتخب برای تجزیه­و تحلیل بود. برای انجام تحلیل شبکه دانش این مقالات، از نرم‌افزار «VOSviewer» استفاده شد. علاوه بر این، برای تجسم گرایش‌های نوظهور و پیگیری موضوعات تحقیقاتی بین سال‌های 2014 و 2024، 137 مقاله از مجموعه اولیة 237 مقاله انتخاب و با استفاده از نرم‌افزار «Citespace» تجزیه­وتحلیل شدند. یافته‌های تحقیق نشان­می‌دهد که پویایی فضایی چشم­انداز شهری - روستایی و اثرات آن بر یکپارچگی بوم­سازگان، مفهومی نوظهور و به‌سرعت در حال توسعه در میان محققان، مجلات علمی و کشورهای پیشرو است. بر اساس تحلیل هم­واژه، مشخص­شد که مفهوم مطالعه، ماهیت چندبعدی دارد و کلیدواژه‌ها بر مفاهیمی مانند: چشم­انداز، خدمات بوم‌سازگان، تغییر کاربری اراضی و حفاظت از محیط­زیست تمرکز دارند. همچنین، روندهای نوظهور مانند: برنامه­ریزی چشم­انداز، عملکرد بوم­سازگان و اولویت­های حفاظتی شناسایی شده‌اند. نتایج تحقیقات نشان­می‌دهد که کلیدواژه‌هایی مانند: تنوع زیستی، آمایش سرزمین و اکولوژی بیشترین رشد را داشته‌اند. کشورهای فعّال در این زمینه بیشتر؛ چین، آمریکا، آلمان و انگلستان هستند. تحقیقات آینده نیازمند نوآوری نظری در حوزه‌های مشترک محیط­زیست، کشاورزی و علوم اجتماعی است. به­طور کلی، این تحقیق به درک عمیق‌تر پویایی چشم‌انداز و چالش‌های مرتبط با آن کمک می‌کند. با توجه به پوشش خلأ یک مطالعة مروری مبتنی بر رویکرد علم‌سنجی در حوزة پویایی فضایی چشم­انداز شهری ـ روستایی، از اصالت و نوآوری برخوردار است.