بررسی عملکرد مدیریت شهری با رویکرد جامعة دوستدار سالمند (مطالعة موردی: شهر ساری)

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

2 دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

3 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور، نور، ایران

doi
10.22111/gdij.2025.49974.3682
چکیده

جمعیت ایران، دوران جوانی خود را پشت سر گذاشته و با روندی صعودی، در حال ورود به میان­سالی و سالخوردگی است. علی‌رغم نرخ بالای شهرنشینی در کشور، با تأمل بر روی ساختار شهرهای ایران، می‌توان به این نتیجه رسید که نظام مدیریت شهری در ایران، برای مواجهه با این پدیده، از آمادگی کامل برخوردار نیست. از آن­جایی­که مازندران چهارمین استان سالمند کشور در سال 1395 بوده است، این پژوهش که به­لحاظ هدف، کاربردی و از نظر روش‌شناسی، توصیفی-تحلیلی است، با هدف کلی ارزیابی عملکرد مدیریت شهری شهر ساری، در راستای تحقق جامعة دوستدار سالمند انجام شده است. جمع‌آوری داده‌ها و اطلاعات به­صورت اسنادی و میدانی بوده است. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسش­نامة سالمندان و پرسش­نامة خبرگان بوده و از روش «دلفی» بهره گرفته شده است. تعداد خبرگان در این پژوهش 20 نفر بوده که به­صورت نمونه‌گیری هدفمند، موارد خاص انتخاب شده‌اند. همچنین به­منظور تحلیل پرسش­نامة متخصصان از روش نقشه شناختی فازی استفاده شد و جهت تحلیل پاسخ شهروندان از تحلیل عاملی تأییدی مرتبه دوم در نرم‌افزار «AMOS» استفاده شده است. نتایج نقشه شناختی فازی نشان­داد که از دیدگاه خبرگان؛ تخصیص‌های مالی جهت استفاده از خدمات سلامت(59/5.)، خانه‌های ارزان­قیمت برای سالمندان(88/4)، وجود مبلمان و تجهیزات استاندارد برای افراد مسن(75/4)، خدمات مراقبت در منزل(49/4)، فضاهای دارای سیستم گرمایشی و خدمات اضطراری در فضاهای باز(5/4)، به­عنوان شاخص‌های کلیدی در پژوهش حاضر هستند که مدیریت شهری باید به آن‌ها توجه ویژه داشته باشد. در ادامه، نتایج حاصل از آزمون مدل معادلات ساختاری، بیانگر آن است که ابعاد حمایت اجتماعی و خدمات بهداشتی (78/0)، فضاهای باز و ساختمان‌های عمومی (76/0) و مسکن (73/0)، به­ترتیب با بیشترین بار عاملی، مؤثرترین عوامل مدیریت شهری بر شکل‌گیری جامعة دوستدار سالمند تلقی­می‌شوند.