پاکسازی خطای برف‌ پنداری داده‌های مودیس در ایران

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیا طبیعی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22111/gdij.2025.50236.3693
چکیده

زندگی در ایران و تمدن ایرانی وابسته به برف­خوان‌های کوهستانی است. آگاهی از وضعیت و تغییرات این برف­خوان‌ها نیازی است که نیازمند گفتگو نیست. با گرمایش جهانی و تباه­شدن این برفخوان‌ها، تمدن ایرانی هم رو به خاموشی می‌گذارد. دورسنجی راهی کم­هزینه و سریع برای دستیابی به این آگاهی است. با این­حال سنجنده‌ها، پدیده‌هایی که ویژگی‌های طیفی نزدیکی با برف دارند (مانند کفه‌های نمکی) را به خطا برف گزارش می‌کنند (خطای گمارش یا خطای برف‌پنداری). در ایران به­دلیل فراوانی رویه‌های درخشان(کفه‌های نمکی، آبگیرها، بستر دریاچه‌های باستانی و مانند آن) خطای برف‌پنداری فراوان است. در این پژوهش حدود 21 سال داده‌های نمایه تفاضل هنجاری برف (نتهب) مودیس آکوا و تررا برای پاکسازی خطای برف‌پنداری به­کار گرفته شد. یک واکاوی مؤلفة اصلی بر روی آرایه میانگین بلندمدت روزانة مقادیر نتهب 23960 یاخته از برف­خوان‌ها و رویه‌های برف‌نما به ابعاد 365×23960 انجام شد. این بررسی نشان­داد که فصل‌بندی برف­پوش در ایران در مقابل درخشش رویه‌های برف‌نما در سراسر سال می‌تواند اساس تمیز برف­خوان‌ها از رویه‌های برف‌نما قرارگیرد. بر روی برف­خوان‌ها مقدار نتهب تنها در دورة برف‌گیری؛ یعنی دورة سرد سال بزرگ است اما بر روی پهنه‌های برف‌نما نتهب در سراسر سال بزرگ است. این ویژگی چنان برجسته است که اولین مؤلفة اصلی این دو پهنه را از یکدیگر متمایز ساخت.