فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحلیل الگوهای فضایی جمعیت در ارتباط با عوامل محیطی، نقش مهمی در درک پویایی‌های توسعة روستایی دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل محیطی و فضایی مؤثر بر الگوهای جمعیتی روستاهای شهرستان شیراز انجام شده است. در این راستا، از مجموعه­ داده‌های گوناگون شامل؛ جمعیت روستاها، ارتفاع، شیب، جهت جغرافیایی، بارش، دما، فاصله از گسل‌ها و رودخانه‌ها بهره‌گیری­شد. داده‌های مکانی با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)  پردازش و لایه‌های مختلف محیطی و فضایی تولید گردید. سپس به­کمک تکنیک‌های تحلیل آماری فضایی از جمله شاخص موران، تحلیل خوشه‌ایG ، خوشه‌بندی بالا و پایین و روش نزدیک‌ترین همسایه، الگوی پراکنش جمعیت مورد ارزیابی قرارگرفت.یافته‌ها نشان­می‌دهد که توزیع فضایی جمعیت روستایی شهرستان شیراز به‌صورت خوشه‌ای بوده و از یک الگوی تصادفی فاصله دارد. همچنین مشخص­شد که ارتفاع، شیب و دشت‌های هموار در کنار برخی ویژگی‌های اقلیمی مانند دما و بارش نقش بسزایی در شکل‌گیری این الگوها دارند. از سوی دیگر، خوشه‌بندی معنادار در مناطق خاص نشان‌دهندة توزیع نامتوازن زیرساخت‌ها و خدمات است که منجر به تمرکز جمعیت در نواحی دارای امکانات بهتر و کاهش جمعیت در مناطق کم‌برخوردار شده است. این نتایج می‌تواند مبنای مناسبی برای برنامه‌ریزی فضایی و توسعة پایدار روستایی در شهرستان شیراز باشد.