فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش با هدف مدل‌سازی و پهنه‌بندی شدت فرسایش بادی در استان گلستان انجام شده است. بدین منظور، نخست متغیرهای تأثیر‌گذار بر شدت فرسایش بادی در منطقۀ مورد مطالعه بر اساس مرور منابع و نظر کارشناسان، شناسایی و انتخاب شد. در مرحلۀ بعد با استفاده از نمودار تأثیر، روابط علّی و معلولی بین این متغیرها مشخص­شد. پس از تشکیل جدول‌های احتمالات شرطی برای متغیرهای مدل، نمودار تأثیر با استفاده از نرم‌افزار«Netica»  به یک مدل بیزی اولیه تبدیل­ شد. شدت فرسایش بادی بر اساس مدل طراحی‌شده به‌صورت تصادفی در 100 نقطه در سطح استان گلستان شبیه‌سازی شد. همچنین جهت صحت‌سنجی نتایج مدل بیزی از مدل تجربی «اریفر» و شواهد میدانی استفاده شد. براساس حساسیت‌سنجی مدل بیزی، فرسایش بادی در منطقه بیشتر تحت‌تأثیر، فرسایش‌پذیری، فرسایندگی و پوشش سطح زمین است. نتایج مدل بیزی نشان­داد آسیب‌پذیرترین نقاط از نظر خطر فرسایش بادی نواحی شمالی (شمال شهرستان گنبد)، شمال شرقی (شهرستان مراوه‌تپه) و شمال غرب (شهرستان های آق‌قلا و گمیشان) محسوب می‌شوند. براین‌اساس، احتمال خطر فرسایش بادی در 607176 هکتار از منطقه در کلاس 0 تا 25 درصد، 499910 هکتار در کلاس 25 تا 50 درصد، 437195 هکتار در کلاس 50 تا 75 درصد و 486367 هکتار در کلاس 75 تا 100 درصد قرارگرفت. همچنین نتایج نشان‌دهندة ضریب تبیین مناسب (R2 =0.7) بین احتمالات طبقه "زیاد" خروجی مدل شبکه باور بیزی و امتیاز مدل «IRIFR» بود که نشان از دقت قابل‌قبول مدل در پیش‌بینی‌ سطوح تحت‌تأثیر فرسایش بادی است. بر‌اساس نتایج به‌دست‌آمده از مدل بیزی و نقشة احتمالاتی ارائه­شده در این پژوهش می‌توان به بررسی و اولویت‌بندی کانون‌های بحرانی فرسایش بادی در استان گلستان پرداخت که برای برنامه‌ریزی و مدیریت از اهمیت زیادی برخوردار است.