عوامل مؤثر بر خلاقیت و نوآوری و نقش آن در کارآفرینی سکونتگاه‌های روستایی مورد مطالعه: بخش دشمن‌زیاری- شهرستان ممسنی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

doi
10.22111/gdij.2025.47462.3604
چکیده

کارآفرینی از رویکرد‌های اقتصادی مهم در مناطق روستایی محسوب می‌شود. تحقق و پیاده‌سازی این رویکرد در مناطق روستایی، نیازمند زیرساخت‌ها و عوامل مختلف از جمله خلاقیت و نوآوری است. جهت بهبود خلاقیت و نوآوری در مناطق روستایی بایستی عوامل مختلف را شناسایی و متناسب با آن برنامه‌ریزی نمود. در این پژوهش هدف آن است که عوامل مؤثر در بهبود خلاقیت و نوآوری در  سکونتگاه‌های روستایی شهرستان ممسنی در بخش دشمن زیاری مطالعه و تحلیل شود. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر گردآوری داده‌ها از طریق روش پیمایشی است. ابزار گردآوری داده‌ها پرسش‌نامة محقق­ساخته بوده است. روایی پرسش‌نامه از طریق جامعة نخبگان تأیید و پایایی آن نیز با استفاده از ضریب کرونباخ بیشتر از 70/0 تأیید شد. جامعة آماری تحقیق را ساکنان روستایی تشکیل داده‌اند که برابر با 7702 نفر بوده‌اند. بر اساس فرمول کوکران، حجم نمونه به تعداد 366 نفر تعیین شد. نتیجة آزمون نشان­داد که شاخص‌های کارآفرینی روستایی در سطح کمتر از 05/0 و با میانگین 759/2 نامناسب بوده­اند. همچنین 19 عامل در خلاقیت و نوآوری مؤثر شناخته شده‌اند که در چهار عامل کلان شامل: توانمندسازی و بهبود سرمایه اجتماعی (786/28 درصد)، قانونگذاری (712/19 درصد)، زیرساختی (744/13 درصد) و اعتبارات مالی (518/8 درصد) دسته‌بندی شده‌اند. نتیجه مدل‌سازی معادلات ساختاری نشان­داد که عوامل خلاقیت و نوآوری با تبیین 69/0 (معادل 69 درصد واریانس)، می‌توانند در کارآفرینی روستایی تأثیرگذار باشند. بر اساس نتایج مدل، بیشترین تأثیرگذاری مربوط به انجام فعالیت مشارکتی و گروهی روستاییان با تبیین 87/0 است. در مجموع خلاقیت و نوآوری در راستای کارآفرینی روستایی و تغیر وضعیت موجود مؤثر است و بایستی برنامه‌ریزی عملیاتی در این زمینه مورد تأکید باشد.