شناسایی راهبردهای توسعة کشاورزی دیجیتال در استان کرمانشاه: کاربست تکنیک «Meta-SWOT»

نویسندگان

1 استاد گروه ترویج و آموزش کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

2 پسادکتری آموزش کشاورزی، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

doi
10.22111/gdij.2025.48530.3646
چکیده

  امروزه بزرگترین مسئله و مشکل جهانی به­خصوص در کشورهای در حال توسعه مانند ایران، تأمین امنیت غذایی است. دیجیتالی­شدن کشاورزی از طریق افزایش بهره­وری عوامل تولید می­تواند تا حدود زیادی بر چالش­های ناامنی غذایی غلبه نماید اما پذیرش و توسعة این فناوری­ها در حد انتظار نمی­باشد. این پژوهش با هدف شناسایی راهبردهای توسعة کشاورزی دیجیتال در استان کرمانشاه به­صورت توصیفی-تحلیلی انجام شد. داده­ها از طریق مصاحبه و تکمیل پرسش­نامه گردآوری و با استفاده از نرم­افزار «Meta-SWOT» تحلیل شد. افراد مشارکت­کننده در پژوهش تعداد 16 نفر از صاحب­نظران بخش کشاورزی بودند که به­صورت هدفمند-معیاری انتخاب شدند. بر اساس نتایج "تنوع فعالیت‌های کشاورزی، باغی، شیلات و دامداری در توسعة کشاورزی دیجیتال" دارای اهمیت بالایی بودند. نتایج بررسی عوامل محیطی نیز نشان­داد که "فقدان سواد کامپیوتری در میان کشاورزان"؛ "تعداد کم کارشناس متخصص"؛ "ناکافی­بودن اعضای هیأت علمی متخصص در زمینة فناوری" و "عدم اولویت­بخشی به توسعة فناوری دیجیتال و آموزش آن" با بیشترین میزان قدرت و تأثیرگذاری به­عنوان موانع توسعة کشاورزی دیجیتال استان می‌باشد. بر اساس نقشة راهبردی، سه راهبرد مهم توسعة کشاورزی دیجیتال، "تدوین برنامه و قانون مشخص با اعلام فوریت در راستای توسعة کشاورزی دیجیتال"؛ "توسعة کمّی و کیفی دانش و مهارت فنی و اجتماعی بهره­برداران بخش کشاورزی" و" نظارت و حمایت از کارشناسان ترویج و آموزش آن­ها در راستای توسعة فناوری­ها " می­باشد. پیشنهاد می­شود ضمن تسهیل زیرساخت­ها، برنامه­ریزی­های لازم در راستای آموزش و آشناسازی مدیران، کارشناسان و کشاورزان با فناوری از طریق برنامه­ها و نرم­افزارهای آموزشی و همچنین رسانه‌های پرمخاطب صورت پذیرد. فرهنگ­سازی در زمینة تأثیر فناوری­های دیجیتال کشاورزی بر امنیت غذایی نیز می­تواند بر پذیرش فناوری توسط کشاورزان مؤثر باشد که لازم است در آموزش­ها مورد توجه قرار گیرد.