بررسی ادراک صاحبان مشاغل روستایی از نقش شبکههای اجتماعی بر بهبود کسبوکارهای روستایی مطالعة موردی: مشاغل روستایی شهرستان خمام
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
2 دانشیار جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
doi
10.22111/gdij.2025.51012.3715چکیده
امروزه شبکههای اجتماعی آنلاین که به بستری برای فعالیتهای اقتصادی تبدیل شدهاند، فضای مناسبی برای کسبوکارهای روستایی جهت ارتقای عملکردشان بهشمار میآیند لیکن بسیاری از فعالان اقتصادی روستایی گرایشی به استفاده از این شبکهها ندارند. هدف از پژوهش حاضر، بررسی ادراک صاحبان مشاغل روستایی شهرستان خمام از نقش شبکههای اجتماعی در بهبود کسبوکارشان است بهصورتی که درک ذهنی و عینی آنها را بهصورت تطبیقی تحلیل کردهاست. بدین منظور درک عینی گروهی از صاحبان مشاغل روستایی که استفاده از شبکههای اجتماعی مانند: اینستاگرام، واتساپ، تلگرام و ایتا را از نزدیک تجربه کرده بودند در مقایسه با درک ذهنی گروهی که از هیچیک از این شبکهها بهره نمیبردند مورد مطالعه قرارگرفت. روش پژوهش ترکیبی بوده و دادهها با استفاده از پرسشنامه شامل 34 پرسشنامه درک ذهنی و 91 پرسشنامه درک عینی جمعآوری شده و با آزمون «منویتنی» و تحلیل محتوای کمّی تجزیهوتحلیل شدند. نتایج نشانداد که هر دو گروه تأثیر استفاده از شبکههای اجتماعی بر عملکرد کسبوکار را بالاتر از حد میانه ارزیابی کردهاند اما بین ادراک دو گروه تفاوت معناداری وجود دارد. گروه استفادهکننده از شبکههای اجتماعی با میانگین۱۵۸.۸۲ نسبت به گروه غیر فعّال در فضای آنلاین با میانگین ۱۱۴، نقش پررنگتری برای شبکههای اجتماعی قائل بودند. همچنین گروه غیرفعّال در شبکههای اجتماعی به دو دسته تقسیم میشوند: دستة اول نگرش مثبتی نسبت به شبکههای اجتماعی دارند اما با موانع مختلفی برای استفاده از آنها مواجهاند و دستة دوم نگرش منفی نسبت به کارایی این شبکهها دارند که ناشی از تصور ذهنی مبنی بر عدم سودمندی شبکههای اجتماعی است.