تحلیل پیامد سیاست‌گذاری شهری بر گسترش کالبدی شهر زاهدان با رویکرد کالایی‌شدن فضای شهری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 استاد گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22111/gdij.2025.51152.3720
چکیده

  این پژوهش با کاربست نظریة کالایی‌شدن فضاهای شهری، در پی ارزیابی پیامد سیاست‌گذاری‌های مدیران شهری و تحلیل و تبیین روند توسعة کالبدی شهر زاهدان می‌باشد. این پژوهش از لحاظ ماهیّت، کاربردی و از نظر روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی است و داده­ها به­روش ‌پیمایشی (پرسش­نامة ‌محقق‌ساخته و...) گردآوری شده است. جامعة ‌هدف تحقیق، متخصصان، کارشناسان ارشد، خبرگان و استادان دانشگاه بودند که با ‌روش نمونه‌برداری قضاوتی انتخاب شدند. برای تحلیل از مدل‌های استنباط آماری ناپارامتریک کندال‌تائو B، کندال‌تائو C کروسکال والیس، سامرز دی، کای‌دو، کولموگروف ‌سمیرنوف ‌و‌شاپیرو‌ویلک استفاده شد. نتایج نشان‌داد که 66درصد پاسخگویان، گسترش محدودة قانونی شهر به سمت غرب (شهرک‌های نوبنیاد جهاد، برق، غدیرشهر و ...) را به میزان زیاد تا خیلی­زیاد، بازتاب اراده و تصمیم مدیران و سیاست‌گذاری آنان می­دانند. حدود 71 درصد از استادان دانشگاه، 67 درصد مشاورین املاک و 36 درصد کارشناسان شاغل ادارات نیز انگیزة کسب درآمد (تأمین منابع مالی) برخی سازمان‌ها و ادارات از طریق تملک و واگذاری اراضی جدید در غرب شهر را به­میزان زیاد تا خیلی‌زیاد عامل اصلی دانسته­اند. همچنین حدود 60 درصد این توسعه را عمدتاً نوعی سرمایه‌گذاری در املاک و مستغلات از سوی شهروندان دانسته‌اند (نه سکونت و نیاز مسکن)، در ضمن 68 درصد خبرگان بر این باورند که شهر به­سرعت شاهد شکل‌گیری توسعة غیر رسمی در محدوده­ (محور سیاهدک، سفیددک، دوربن، کالیکه) خواهد بود و هم­اکنون نیز ساخت­وساز در اراضی واقع در محور فوق به­شدت افزایش یافته است.